Kees

Groepenkast

2012-01-16T19:09:00.000+01:00

Vandaag heb ik een nieuwe groepenkast opgehangen. De oude had maar ruimte voor 5 groepen wat voor een modern huis een beetje weinig is. Via collega Hans had ik een mooie kast geregeld en nu werd het tijd die eens op te hangen. Op een maandagochtend als iedereen weg is, want het is koud en ongezellig in huis zonder elektriciteit.

En daar hangt hij dan, die lichtgekleurde kast rechts boven. Links daarvan zit de hoofdschakelaar en de oude aardlek. Daar weer links van de drie fasen kookgroep. Die ga ik toch niet gebruiken in de keuken, dus mooi om door te trekken naar de garage voor een lintzaag in de toekomst of zo. Ik was wel heel blij met de hoofdschakelaar waardoor ik makkelijk de stroom af kon sluiten.

Er is vandaag wel iets mis gegaan in mijn linkerhand, pees verrekt of zo. Ik merkte het pas met opruimen, maar ik kan nu zelfs haast niet meer typen. Even pauze dus met de klussen.

Video van het lijmen van de kast

2012-01-07T22:34:00.000+01:00

Het leek me grappig om een video te maken hoe ik de kast in elkaar lijm. Gewoon de camera op een statief zetten en dan aan de slag. Eerst alles heel beheerst natuurlijk, netjes de lijm in de groefjes, lamellos er in zetten en nog wat lijm erop. Alles netjes met een kwastje uitsmeren. De eerste panelen gaan soepel. Dan lijkt het laatste zijpaneel niet te passen. Paniek begint toe te slaan. Hard rammen met de hamer.

Daar heb ik maar even de camera stopgezet om snel een decoupeerzaag te halen en een randje van dat te brede achterpaneel af te jassen. Geen idee hoe die te breed komt, ik had alles van te voren gepast.

De camera weer gestart en de rust komt weer een beetje terug. Maar het gaat onderhand wel lang duren dus ik werk me uit de naad. Het topdeksel erop en met wat timmerwerk past die ook. De hele handel omdraaien zodat ik de klemmen er op kan zetten en het middelste paneel met een paar schroeven kan vastzetten.
Helaas was toen de geheugenkaart vol zodat je niet kunt zien hoe ik de haaksheid controleer en met een diagonaal geplaatste klem nog corrigeer.

Alles bij elkaar een half uur bezig geweest. Dat is wel lang voor een lijm klus. Ik heb kostbare tijd verloren omdat dat ene paneel niet goed paste. Maar het is ondanks dat toch een mooie stevige kast geworden.

De laatste kast

2012-01-02T21:46:00.001+01:00

De kast die onder het raam komt is de laatste kast. Gelukkig maar want ik heb het wel een beetje gehad met al dat multiplex en die lamellos om ze aan elkaar te zetten. Dat hele lamello systeem, bedacht door een Zwitser, is in theorie geniaal maar in de praktijk niet altijd even precies als ik zou willen. Het valt niet mee om de hoeken echt strak op elkaar te krijgen zonder overlap van de ene of de andere plaat. Vaak gaat het maar om een paar tienden van een milimeter maar omdat het in de hoeken gelijk moet zijn valt dat wel op. Meestal kan ik het overstekende stuk er wel weer af schuren, maar bij de raamkast wordt het een beetje kritisch.

De raamkast heeft twee brede lades naast elkaar en drie boven elkaar. Die lades heb ik vorige winter al gemaakt en toen ik ging meten hoe breed ze zijn geworden bleek dat allemaal vrij krap te passen in een kast van 1 meter 80. Dus moesten de wanden van de kast ook heel precies geplaatst worden.

Eerst begon ik aan de ene kant en werkte van links naar rechts, maar door alle piepkleine meetfoutjes onderweg kwam ik aan het eind 2 mm tekort. De duimstok is niet precies genoeg hiervoor. Dus heb ik de sleuven voor de lamellos weer dichtgelijmd en ben opnieuw begonnen. Eerst de twee zijkanten zo nauwkeurig mogelijk op de hoeken van de bodemplaat bevestigd. Toen een reststukje gepakt om de middenwand na te bootsen en twee latjes gezaagd als meetlatjes . Zoals op de foto.

De latjes waren natuurlijk niet direct goed op maat, ze moeten echt strak passen, en ze moeten echt allebei gelijk zijn. De zaagtafel is een veel te grof instrument voor zulk werk, dus heb ik de futselplank er bij gepakt en met een schaafje de latjes steeds een snippertje korter geschaafd.

En zo kon ik heel precies uitmikken waar de middenwand moet komen zonder er ook maar iets aan te meten. Meten is de basis van alle onnauwkeurigheid.

Videootje van de lades

2011-12-29T18:57:00.000+01:00

Het is toch gelukt om tijdens de kerstdagen de aanrechtkast te lakken. Wij hoefden niet veel aan de kerstdiners te doen, dus dat kwam goed uit. Over dat lakken valt op zich niet zoveel te vertellen. Ik gebruik Hermadix blanke parketlak in zijdeglans. Op de buitenkant van de kast die straks toch uit beeld is heb ik twee lagen gekwast. De binnenkant heb ik wat zorgvuldiger geschuurd. Dan ook met de kwast zo netjes mogelijk de lak aangebracht. Tussen de lagen nog een keer met 320 schuurpapier glad gemaakt. Eigenlijk ben ik niet zo'n schilder, maar het is toch wel netjes geworden.

Vandaag heb ik de lades gemonteerd. Dat is leuk! Om de lade geleiders op de goede plek te krijgen heb ik wat simpele malletjes gemaakt. Een rechthoekig (zorgvuldig haaks gezaagd) stuk multiplex om de juiste hoogte te krijgen en een klein stukje hout waar ik een hoekje in gezaagd heb op 22 mm om de geleider op de juiste afstand van de voorrand van de kast te krijgen.

En dan met een scharniercentreerboor gaatjes boren voor de schroefjes. In de Blum catalogus staat precies hoe en waar je moet boren.

En dan het moment supreme, doet 'ie het?

En weer een kast

2011-12-18T19:51:00.000+01:00

De gootsteenkast is zo goed als klaar. Hier een foto met een van de lades even los er in gezet. Het past gelukkig.

En een foto van de inhoud van de gootsteen kast waar ik bovenin de achterwand een stukje teruggezet heb. Op de foto vallen twee dingen op. In de eerste plaats hoe mooi ik dat geknutseld heb natuurlijk. Maar wat vooral opvalt is wat een ontzettende troep dat multiplex is. Eerst had ik hiervoor een mooi stukje esdoorn gefineerd spul, maar dat had ik te smal gezaagd. Nu dus een stuk merantie multiplex uit de bouwmarkt. De foto is geflitsts en dan ziet het er nog beroerder uit, maar ik ben blij dat dit achter in de kast zit en straks hoegenaamd onzichtbaar is.

Ik ga de kast nu eerst lakken zodat hij kant en klaar in de hoek geschoven kan worden. Maar dat wordt wel na de kerst want het is een beetje druk deze tijd.

Gootsteenkast

2011-12-12T21:28:00.000+01:00

Dit wordt een dubbele kast, aan de linkerkant komt de spoelbak, de kast heet dan ook het gootsteenkastje. Aan de rechterkant komt een ladekast, voor onder andere bestek. Totaal is het 145 cm, een flink gevaarte dus.

De lades heb ik vorige winter al gemaakt, die bepalen dus de breedte van de ladekast. Ze glijden in een gelagerde ladegeleider van het merk Blum. Dit komt allemaal erg precies. Maak je de kast ook maar een mm te smal, dan past de lade er niet meer in. Gelukkig hebben de Blum geleiders wel een paar mm speling in de breedte. Om de midden wand van deze dubbele kast op de goede plek te krijgen heb ik twee latjes precies op de lademaat afgezaagd. Deze gebruik ik om de juiste afstand af te tekenen. Op de foto zie je de twee witte latjes en de waterpas gebruik ik hier als lineaal om af te tekenen.

In deze ladekast komt ook nog een tussenbodem. Misschien overbodig, maar daar wordt het allemaal wat steviger van en zullen de kastwanden nooit zo krom kunnen gaan staan dat de ladegeleiders niet meer werken. Na het aanbrengen van de lamellos heb ik een proefopstelling gemaakt om de lades te testen. En zowaar, alles past en loopt mooi soepel.

Vervolgens ben ik alles verder af gaan werken en vooral veel passen, bijvoorbeeld of de achterwanden wel netjes in de groeven gaan. Daarbij kwam ik er achter dat de achterwand van de gootsteen kast te smal is. Die heb ik klaarblijkelijk op de binnenmaat van de kast gezaagd, zonder rekening te houden dat ze ook nog een stukje in de groef moeten steken. Dus alles weer netjes op zij gezet en eerst maar een nieuw plaatje multiplex gaan kopen.

Nog een kast

2011-11-28T14:51:00.000+01:00

De kast voor de koelkast is nu ook klaar. Hier een plaatje hoe het er uit zit bovenop zijn onderkast die ik in een vorige blog al had besproken.

Onderin de koelkast-kast zie je dat ik de onderhoeken achterin versterkt heb met twee driehoekjes. Het is nog even afwachten of dat wel gaat passen met de koelkast er in geschoven. Je kunt ook bovenin zien dat ik een stuk van de kast niet gebruik en hier een blind paneel in heb gezet. Helaas bestaat er geen tussenmaatje koelkast tussen 102cm en 122cm. Vandaar deze minder elegante oplossing. De deur die hier straks voorkomt is wel de volle hoogte, dus zolang de kast dicht zit zie je er niets van.

De zolderkamer heb ik voorlopig tot voorraadkamer omgebouwd. Het begint daar al aardig vol te raken.

Telsell

2011-11-13T13:27:00.000+01:00

Oh Mike, kijk, wat een mooie gaten! En niet 1 of 2, maar allemaal! Ik kan het niet geloven! Deze speciale Colt boorbits gemaakt van speciaal staal en met de UNIEKE orbital snijpunten geven de mooiste gaten in het moeilijkste hout die ik ooit gezien heb! Kijk, in vuren, hard eiken, maar ook in multiplex, waarvan je gewoon WEET dat je er geen mooie gaten in kunt boren, zijn er geen rafels te zien! Zelfs waar het Colt bit het hout weer uitkomt, kijk, geen rafeltje! Ik kan het nog steeds niet geloven!

Kast onder de koelkast

2011-11-12T20:47:00.000+01:00

Vandaag heb ik de kast die onder de koelkast komt in elkaar gezet. Dit is een wat complexere kast. In de eerste plaats heb ik hier de planken vastgelijmd. Deze liggen dus niet op pennetjes waardoor de kast inhoud aan te passen zou zijn. Omdat er nogal een gewicht op komt wou ik graag de constructie zo stevig mogelijk hebben. En er zit nog een aardigheidje in voor de koellucht die de koelkast nodig heeft.

Achterop de koelkast zit een warmtewisselaar. Daar moet constant een luchtstroom langs gaan, anders raakt de boel oververhit. Vaak wordt daarvoor in de plint een rooster gezet en de koellucht gaat dan achter de kastjes langs, achter de koelkast langs en dan door een gat bovenin de koelkast-kast weer naar buiten. Maar er bestaat nog een mogelijkheid, de koellucht door het onderkastje te geleiden. De bodemplaat is dan iets korter, waardoor de lucht achter het deurtje langs de kast in kan. Dan zitten er roosters achter in de kast om de lucht naar de koelkast te geleiden. Zo iets als dit ruwe schetsje:

Het voordeel hiervan is dat je geen lelijk rooster in je plint hebt. Het is slechts een detail, maar wel leuk om zo te construeren. Alles bij elkaar werd het wel een ingewikkelde lijmklus, om alles netjes in elkaar te krijgen.

Gaatjes

2011-11-07T21:09:00.000+01:00

Graag was ik verder gegaan met de bovenkastjes. Het volgende punt is het boren van de gatenrijen voor de plankdragers. Dat zijn van die pinnetjes die je in een gaatje stop waar de plank op rust. Om de kast flexibel te houden boor je een hele rij gaatjes in de zijkant. Om die overal op gelijke hoogte te krijgen heb ik een boormalletje gemaakt. Maar bij het testen in een restplankje kwam ik er achter dat het boren van een mooi gaatje helemaal zo makkelijk niet is. Meestal maakt dat weinig uit omdat het gaatje toch afgedekt wordt of er komt een schroef in oid. Maar hier is een hele rij meestal ongebruikt, dus vol in het zicht. En dan wil ik wel een fatsoenlijk gaatje hebben en niet zo.

Twee gaatjes (rechts) zijn redelijk geworden, met heel veel moeite. Om het hele proces wat makkelijker te maken heb ik speciale boortjes besteld die net zulke mooie gaten maakt, maar dan gewoon gelijk zonder listige trucs.

Om toch nog wat te doen te hebben, heb ik de lade geleiders aan de lades bevestigd. Onder aan de lade komt een speciale klem die vervolgens in de ladegeleider klikt. Het was even een uitzoekerij, want de documentatie van de firma Blum is vrij cryprisch. Van die handleidingen die je past snapt als je weet hoe het moet.

Je kunt hiervoor een speciale mal kopen, maar als je het klemmetje op z'n plaats houdt en een beetje intelligent met een centerpons de gaatjes markeert, dan gaat het ook heel goed. Achter in de lade moet dan nog een gaatje geboord, waarvoor ik een simpel malletje heb gemaakt.

Daar zitten die klemmetjes met die mooie oranje hendels. Gelukkig is het uit het zicht.

Nog een tip, als je lijmresten weg wilt krabben, gebruik dan een oude beitel! De goede beitel die ik had gebruikt zat gelijk vol roestplekken en heeft een hoop tijd gekost om weer te fatsoeneren.

De kastjes.

2011-11-01T21:07:00.000+01:00

De bestekbak heb ik maar even opzij gezet, eerst maar eens naar de kastjes kijken. Nu alle multiplex panelen in principe klaar liggen kan ik ze in elkaar gaan zetten. Dat doe ik met behulp van lamello's. Een soort koekjes, maar dan van beukenhout gemaakt. De verbinding gaat er uit zien zoals in dit teststukje:

Voor die koekjes frees ik gleufjes in het hout met de speciale lamellenfrees. Ik heb er een op marktplaats op de kop getikt, maar dat is geen al te beste koop geweest. Hij is behoorlijk versleten. Maar goed, geld voor een nieuwe heb ik er ook niet voor over. Op de foto zie je zo'n los koekje liggen op de plank en zie je hoe ze tussen de twee panelen in de sleuven zitten om de verbinding te versterken. Voor het frezen gebruik ik de pas gevlakte werkbank als referentie waardoor het resultaat heel behoorlijk wordt. Hier de gleuven in de horizontale delen.

En hier in de verticale delen, daar gebruik ik een blok hout voor met een mooie haakse zijkant. Door zo te werken komt de precisie uit de vlakke werkbank en niet uit de (versleten) beugels van de machine.

Om het assembleren wat makkelijker te maken heb ik de koekjes in de bankschroef nog iets platter geknepen. Het is lekker als er in het geheel nog een heel klein beetje bewegingsruimte zit om de delen goed op z'n plaats te schuiven. Door de vochtige lijm gaan ze toch wel weer in hun groefjes uitzetten. In de hoeken plak ik nog een strook afplaktape om uitpuilende lijm op te vangen, en dan is het zaak alles goed in de lijm te zetten, in elkaar steken, klemmen er op, controleren op haaksheid en desnoods nog een beetje corrigeren met een klem diagonaal.

En zo heb ik er nu vier gemaakt. Dit zijn de bovenkastjes, de kleinste om een beetje aan het proces te wennen.

Natuurlijk zien jullie gelijk wat er fout is gegaan. Drie kastjes hebben een achterwand waar het houtpatroon verticaal loopt, en de vierde heeft hem horizontaal. Daar kan ik me zoooo aan ergeren. Al die tijd let ik op zulke details en dan in de hektiek van het moment gaat het toch een keertje fout. Wat nu? Er uit halen gaat niet meer. Ik kan het gewoon laten zitten. Het is het achterste kastje, daar kijkt toch niemand in. Ik kan er ook een losse plaat achterin lijmen. Nou ja, ik moet er nog eens diep over nadenken.

Een rampje

2011-10-23T20:57:00.000+02:00

Vandaag dacht ik te beginnen met het uitfrezen van de bestekbakjes. Maar dat ging gelijk helemaal mis. Het is uiteindelijk mijn eigen fout (natuurlijk), ik had een frees van 14 mm die net aan in het gat van 15mm van de geleidering past. Dat is te weinig heb ik nu begrepen. Er zit ook nogal wat speling in de grondplaat van de bovenfrees. Gevolg was dat de frees vrijwel direct keihard in de geleidering hapte. Met een kapotte frees en een kapotte geleidering als gevolg. Project staat dus even op non actief.

Om toch nog iets nuttigs te doen vandaag, ben ik mijn werkbank maar gaan vlakken. Ik had gemerkt dat hij nogal hol was gaan staan, in het midden bijna een mm dieper dan aan de kanten. Dus een paar schaven tevoorschijn gehaald en zo kon ik gelijk even mijn agressie kwijt.

Het resultaat mag er zijn. De bank ziet er weer als nieuw uit, en wat belangrijker is, hij is weer vlak. Alleen vlak langs de gaten rij zie je een kleine holte, die is ongeveer 0.2mm diep. Ruimschoots binnen alle toleranties.

Ook in de lengte is hij mooi vlak. Er zit alleen helemaal achteraan nog een holte, maar die laat ik lekker zitten. Grappig is om te merken dat ik in de loop der tijd veel geleerd heb over schaven. Het gaat nu veel makkelijker dan toen ik de werkbank pas gebouwd had. Ik weet nog wel hoe ik toen heb lopen wanhopen of het ooit wel vlak zou worden.

Nu heb ik weer een mooie referentie om straks mijn kastjes goed recht te krijgen.

Verder met de bestekbak.

2011-10-20T21:49:00.000+02:00

We zijn lekker een weekend in Groningen geweest, dus weinig nuttigs gedaan. Maar de plank voor de bestekbak staat nu wel klaar.

Na het lijmen moest ik hem eerst weer netjes vlak zien te krijgen. Het meeste werk door dwars op de draad te schaven. Dwars gaat veel lichter, dus kan je makkelijker veel hout tegelijk verwijderen. En dwars heb je nooit dat je opeens diepe splinters uit het hout trekt. Nadat de plank zo netjes gevlakt is, ga ik met een zoetschaaf in de lengterichting van het hout de boel mooi glad maken.

Maar het hout is echt keihard. En kruisdradig waardoor de draadrichting bij elke groeiring van richting verandert. Bijna niet te doen met een handschaaf. En mijn rug deed pijn, en mijn elleboog speelde weer op....
Genoeg excuses om de schuurmachine te pakken.

Na het vlakken komt het op maat zagen. Hij is een beetje onhandig van vorm voor mijn zaagtafel. Ik heb het maar met de handcirkelzaag gedaan.

En zo ziet de plank er nu uit. Vrij grof geschuurd. Ik heb met potlood al uitgetekend waar ik de bakjes wil hebben die nu uitgefreest moeten worden, maar dat is op de foto moeilijk te zien.

Bestekbak

2011-10-10T19:54:00.000+02:00

In een folder van een keukenfabrikant zag ik een hele mooie bestekbak, gemaakt van een massieve plaat hout. Dat leek me wel wat. Hij is gemaakt van dikke balkjes hout die tegen elkaar gelijmd zijn, waarna de bakjes voor het bestek er uit gefreesd worden. Dus heb ik mijn stapel hout weer eens opgezocht en nog wat mooie kwartiers gezaagde jatoba balken gevonden. Dit is hetzelfde hout waar ik de lades van gemaakt heb, dus dat past mooi bij elkaar.

Na een lange sessie zagen, keuren, weggooien en de mooie stukken op maat geschaafd te hebben, kon ik de balkjes aan elkaar lijmen. Alles eerst netjes gemarkeerd, vooral ook wat de richting is waarin het hout het makkelijkste schaaft. Bij zo'n samengestelde plank is het heel prettig als de draad van het hout overal in dezelfde richting loopt.

En toen alles aan elkaar gelijmd was had ik een voldoende brede plank voor een 90 cm lade.

Deze plaat moet ik nu mooi glad schaven en op maat zagen. Maar ik ben nu door mijn rug gegaan en kan dus voorlopig niet zo veel. Wordt vervolgd.

Assemblage platform

2011-09-27T20:00:00.000+02:00

Om de kasten in elkaar te kunnen zetten is een vlakke ondergrond wel zo handig. Dan heb je kans dat alles ook nog haaks en recht wordt. Op de werkbank kan ik wel de kleinere kasten maken, maar de grote kasten maak ik liever op de vloer in de garage, ivm het sjouwen in mijn eentje als ze klaar zijn. Maar de vloer in de garage is erg hobbelig en dus ongeschikt. Daarom heb ik een assemblage platform in elkaar geknutseld. Volgens het torsiebox principe

Bij de bouwmarkt de goedkoopste MDF plaat gekocht en wat vurenhouten latjes. De plaat doormidden laten zagen, 60cm is breed genoeg. Tussen deze twee platen heb ik de vurenhouten latjes gelijmd, twee in de lengte en 6 stuks dwars. Die had ik wel eerst met de vlak vandikte bank allemaal mooi recht en even dik gemaakt. Zo krijg je een heel stijf, maar toch relatief licht geheel.

En tussen de bedrijven door maak ik alle panelen mooi glad. De esdoorn panelen zijn al behoorlijk glad geschuurd maar hebben onderhand wel wat krassen, deuken, lijmvlekken ed. Schuren geeft zo'n stofzooi, dus heb ik ze met een schraapstaal gevlakt.

Een handgeschraapte finish! Eco freaks zouden er wild van worden, maar eerlijk gezegd is het zwaar werk. De schraper wordt snel bot en moet daarom regelmatig weer opgefrist worden. Voor de berkenpanelen die heel wat grover in de fabriek geschuurd zijn ga ik de schuurmachine van Hans weer lenen. Misschien is het komend weekend mooi weer en kan ik het buiten doen.

Berken en esdoorn multiplex

2011-09-22T22:07:00.000+02:00

Al een paar keer heb ik geschreven dat ik voor de zichtbare delen van de kastjes duurder esdoorn multiplex gebruik en voor de kastjes die toch grotendeel uit zicht zijn, gebruik ik berken triplex. Maar wat is nu het verschil?

Berken triplex is constructie materiaal. Een hele goede kwaliteit multiplex, maar niet gemaakt om ook nog erg fraai te zijn. Het is niet lelijk, maar heeft een wat onnatuurlijk uiterlijk. Dat komt door de manier waarop het fineer gesneden wordt. In de fabriek hangen ze de boomstam op in een soort grote draaibank, en het fineermes snijdt daar de fineerlaag als een soort grote aardappel schiller vanaf, zoals in deze tekening.

Sier multiplex, zoals mijn esdoorn platen, worden gemaakt door van de boomstam een soort hele dunne planken te snijden. Het voordeel van dat roterend gesneden fineer is dat je hele brede fineerplaten krijgt. Bij het sier fineer zijn dat veel smallere stukken die door de fabriek op een mooie manier tegen elkaar gelegd worden. Het resultaat ziet er dan uit als volgt. Eerst het berken multiplex:

En dan het esdoorn.

Zoals je ziet is het berken multiplex heel wild en een beetje vreemd en lijkt het esdoorn multiplex er meer op of de plaat uit verschillende planken is gemaakt.

Ruimte voor de kraan.

2011-09-18T18:53:00.000+02:00

Zoals ik in mijn vorige blog al schreef, het wordt in spoelbak kast erg krap voor de kraan. De spoelbak die we hebben gekocht is vrij fors en om daar achter nog een kraan te kunnen plaatsen heb je wel ruimte nodig. Maar ik had juist in de spoelbak kast de achterwand wat naar voren gezet om voldoende ruimte voor het leidingenwerk te krijgen. Mischien dat het allemaal net aan zou lukken maar nu ik alles nog makkelijk aan kan passen heb ik dat maar gelijk gedaan.

Voor zo'n kleine aanpassing is het een heel gedoe om de mallen voor de bovenfrees uit te meten en op de goede plek te monteren. Je kunt net zo snel wat handgereedschap gebruiken. Dus eerst aftekenen en dan met een zaagje de contouren van de nieuwe groef inzagen.

Dan het hout tussen de zaaglijnen weghakken.

Zo gedaan. Maar ik zou ik niet zijn als ik toch geen foutje had gemaakt. De aanrechtkast is een dubbele kast met aan de ene kant een ladekast en aan de andere deze spoelbakkast. En ik had de rechter en linker zijwand verkeerd om gemarkeerd, dus had ik nu de uitsparing voor de kraan in de ladekast gemaakt!

Nou ja! De hele oefening dus nog maar een keer en nu dan in de goede kast. Het stukje groef dat niet meer in gebruik is heb ik nog opgevuld met een latje. en zo komt het er dan uit te zien, straks als ik de kast ga monteren.

Groeven frezen

2011-09-12T21:13:00.000+02:00

Het gaat snel opeens, ik moet vaker bloggen om het allemaal een beetje bij te houden! Eerst nog een plaatje van de stapel esdoorn multiplex met de massief esdoorn randjes. Dit worden de bovenkastjes:

En zo heb ik ook nog een stapel berkenmultiplex voor de onderkasten. In al die platen moet een groef komen voor de achterwand. Als achterwand heb ik ook een stel esdoorn multiplex platen van 10mm dik liggen. Net niet genoeg, dus heb ik vorige week daar nog wat platen merantie triplex van 9mm bijgehaald. Die komen achterin de ladekasten, zijn dus toch hoegenaamd niet in het zicht. Merantie triplex is goedkope splinterige troep. Maar ja, het is dan ook niet duur. Op maat gezaagd en wel was ik voor die drie platen een tientje kwijt.

Multiplex is in dikte niet heel erg maatvast. Die esdoorn platen zitten op zo'n 10,3 - 10,5 mm. De Merantieplaten tussen de 9,4 en 9,8 mm. Daar zijn geen standaard freesjes voor te koop, dus gebruik ik een 8mm freesje en doe het in twee keer. Een heel gemeet, maar het is goed te doen. De meeste platen kon ik op de freesbank doen. Dat is een heel eenvoudig freesbankje, gewoon de bovenfrees op z'n kop in een plaat geschroefd die op zijn beurt weer in de zijtafel van mijn cirkelzaagtafel zit. Dan kan ik de aanslag van de zaagtafel ook bij het frezen gebruiken.

Het gaat eigenlijk heel snel. Aanslag op de goede stand zetten. Even een proefplaatje om de afstelling te controleren en dan al die platen eroverheen jassen. Vervolgens de aanslag 1,5 of 2,5 mm opschuiven en het geheel weer herhalen. Natuurlijk nauwkeurig meten en opletten dat je de groef wel op de goede plek in de plaat maakt. Dat laatste is wel eens misgegaan, maar gelukkig nergens waar het storend in het zicht komt.

De lange platen van de raamkast en de aanrechtkast zijn echt veel te groot voor dit simpele freestafeltje. Dus hier moet ik het anders doen. De bovenfrees weer onder de tafel vandaan halen, plaat neerleggen, geleider erop leggen en zeer nauwkeurig uitmeten waar de groef moet komen. Vervolgens groef frezen. Dan de plaat weer ietsje opschuiven en nog een keer op de gewenste breedte nafrezen. Dan de volgende plaat etc.

Heel nauwkeurig werken is hier belangrijk om straks rechte kastjes te krijgen. Een meetfoutje is zo gemaakt (zie aan de rechterkant waar een extra, maar helaas verkeerd, groefje zit). Echt honderd procent precies wordt het niet, maar gelukkig heb ik een 10mm massief lijstje aan de voorkant van de platen zodat ik voldoende vlees heb om de kast na assemblage netjes recht te schaven.

Ik heb nu bijna alle groeven klaar. Als de bestelde wasbak binnen is moet ik nog even controleren of ik voor de kraan wel voldoende ruimte heb gelaten, misschien dat ik daar nog iets moet gaan knutselen. En zo zwoeg ik rustig door van blunder tot blunder en herstel gaandeweg al mijn fouten.

Dag, dag, schaafjes!

2011-09-10T14:43:00.000+02:00

Alle randjes zijn nu aan de multiplex platen gelijmd en netjes glad en op maat geschaafd. Voorlopig lijkt dat dan de laatste klus voor de schaven geweest te zijn. Multiplex is namelijk niet echt materiaal dat geschikt is om te schaven. Het oppervlak is al glad en op de juiste dikte, valt dus weinig aan te doen. En op de zijkanten heb je last van alle lijmnaden die keihard zijn en de beitel snel bot maken en houten schaafzolen snel kunnen beschadigen. Het is gewoon een materiaal voor het machinale houtbewerkingstijdperk.

Dus alle schaven maar eens goed in het vet gezet en nog even een groepsportretje gemaakt.

Ondertussen ben ik bezig om alle multiplex panelen netjes te sorteren, hier en daar nog wat op maat zagen en ik heb een begin gemaakt met het frezen van de groeven voor de achterwandjes.

Na de vakantie

2011-08-20T12:22:00.000+02:00

Lange tijd geen blog gepost, want we zijn erg uitgebreid op vakantie geweest naar Vietnam. Prachtig land, vriendelijke bevolking en veel te beleven dus dat kan ik iedereen aanraden.

Maar we zijn ondertussen weer een tijdje terug en ik heb niet alleen maar geluierd in die tijd. Alle esdoorn gefineerde panelen zijn nu voorzien van een esdoorn afwerkrandje. Dus voor de bovenkastjes en voor de zichtbare zijde van de koelkast-kast ligt het multiplex nu klaar om verder verwerkt te worden tot kastjes. De onderkasten worden van berken multiplex gemaakt, minder mooi maar die zijn toch nauwelijks in het zicht. Maar ook daaraan moeten nog nette afwerkrandjes komen.

Bij het paneel voor de koelkast-kast ging er iets mis. Tijdens het lijmen verschoof het latje een beetje waardoor aan één kant een randje multiplex niet afgedekt werd. Gelukkig aan de binnenkant van de kast, maar het moet wel gerepareerd. Dus ik heb een zaagrestje van de grond geraapt en dat boven op het verschoven afdeklatje gelijmd.

Tijdens het drogen van de lijm had ik natuurlijk alle tijd om te bedenken hoe ik al dat overtollige hout weer weg zou werken. Eerst gedacht om te gaan zagen, maar dat leek me een heel gehannes met de kans dat je met de zaagtanden het fineer zou beschadigen. Gelukkig dat ik toen aan de oude Duitse ruwsschaaf dacht. De beitel flink diep ingesteld zodat hij dikke krullen produceert en binnen een minuut zag het er zo uit.

Nog even met een zoetschaafje afwerken en er is niks meer te zien van de reparatie.

Zichtbare delen

2011-07-03T20:03:00.000+02:00

Sommige multiplex platen komen vol in het zicht te zitten. Links en rechts naast de afzuigkap, de zijkant van de ijskast en de onderkanten van de bovenkastjes (Als je je een beetje krom buigt). Dat wil ik wel mooi hebben. Dus daar besteed ik extra aandacht aan het uitzoeken van de latjes.

Ik let op de kleur en op het draadverloop in het hout of het een beetje bij elkaar past. Nog niet eens makkelijk en perfect krijg je het niet. Het fineer van het multiplex en mijn latjes komen nu eenmaal niet van dezelfde boom, niet eens van hetzelfde continent. Maar ik geloof dat ik wel een aardig resultaat heb.

Je kunt hier ook zien hoe ik de onderrand van de plaat van een smal latje voorzien heb. Achteraf gezien had ik beter eerst het brede latje op de zijkant en dan het smalle latje op de onderkant kunnen lijmen. Dat had er wat strakker uit gezien. Ik beschouw het nu maar als design, dan is het altijd goed.

Randjes plakken

2011-06-27T15:00:00.000+02:00

Voor het plakken eerst de randjes zagen. Omdat mijn zaag niet zo'n geweldig oppervlak achterlaat, ga ik ze eerst recht en glad schaven op de beproefde manier met de futselplank.

Dit wordt de lijmkant. Hierna op de zaagtafel het latje op de juiste breedte van de plank afzagen. De lelijke gezaagde kant wordt nu dus de zichtkant, maar die ga ik voor gebruik natuurlijk ook nog netjes glad schaven.

En dan lijmen op de multiplex zijkant. Ik kreeg een tip van Annette Koehnen om dat niet met lijmklemmen maar met tape te doen. Tape flink straktrekken natuurlijk.

Als de lijm droog is de grootste klodders voorzichtig wegsteken met een scherpe beitel en dan het iets te brede randje gelijk met het oppervlak van de multiplex plaat schaven. Dit is dan weer een ideale toepassing voor handgereedschap. Het oppervlakte fineer van multiplex is erg dun, dus met een schuurmachine oid zit je er zo doorheen. Met een fijn afgestelde zoetschaaf kan je heel voorzichtig het overtollige hout en de lijmresten weghalen. Ik gebruik hier vooral houten schaven omdat die geen strepen op het fineer achterlaten. Als laatste met een stukje fijn schuurpapier de boel afwerken.

Ten slotte de uitstekende eindjes van het randje afzagen en de kopse eindjes met een blokschaafje afwerken. Dan ziet het er zo uit. Het verschil tussen de multiplex zijkant en de afgewerkte rand is duidelijk te zien.

Ik heb eerst de kastplanken bij wijze van oefening gedaan. Daarbij heb ik niet heel erg opgelet of het hout wel mooi bij het fineer past kwa kleur en tekening. Bij de zichtbare panelen moet ik daar beter op gaan letten en eerst uitzoeken welke plank er mooi bij welk paneel past.

8 planken gedaan. 36 to go.

Randjes

2011-06-27T14:37:00.001+02:00

Nu de multiplex panelen binnen zijn moet er nog iets mee gebeuren voor ik ze tot kastjes kan gaan samenbouwen. Multiplex bestaat uit een aantal lagen fineer dus de zijkanten zien er gelaagd uit. Dat vind ik niet zo mooi en is nog kwetsbaar ook. Ik heb begrepen dat er tegenwoordig ook keukens aangeboden worden waar de makers geen zin hebben om deze kanten af te werken. Maar dan is het design en betaal je er dus meer voor.

Ik wil de zichtbare kanten afwerken met een randje hardhout. Er lagen nog een paar planken esdoorn en die heb ik verzaagd tot bruikbare stukken tussen alle knoesten en scheuren door. Vervolgens alles vlak en op de juiste dikte gebracht met de schaafbank.

En daar liggen ze naast de zak met schaafkrullen (voor de konijnen van John). Voor zo'n klus waar je even snel een stapel planken wilt verwerken zijn machines ideaal. Je vraagt je af hoe ze dat vroeger deden toen er nog geen machines bij de lokale timmerman stonden. Zij hadden een paar strategieën om het werk overzichtelijk te houden. In de eerste plaats de leerjongens die het zware vuile werk tegen een krappe beloning moesten doen. Ze kochten het hout ook veel meer op maat. Mijn planken zijn 4cm dik en die breng ik terug tot 19mm. Het scheelt heel veel werk als je met duims hout van 2,5cm dikte begint. En tenslotte waren de timmermannen natuurlijk erg geoefend en razendsnel met een handschaaf.

Multiplex is aangekomen

2011-06-19T17:12:00.000+02:00

Een hele stapel, in totaal ongeveer een kwart kubieke meter hout. Gelukkig paste het makkelijk in de Duett. Ik had het besteld bij Fijnhout Amsterdam. Misschien niet de goedkoopste winkel, maar wel hele goede kwaliteit. Ze hebben het direct op maat gezaagd. Met een grote paneelzaag is dat heel wat makkelijker dan met de circelzaag en een geleidelatje op de knietjes op de grond. En mijn tafelzaag is er net een maatje te klein voor.

En hier de stapel in een hoekje van de garage. Ik heb de tijd genomen om eerst een mooi vlak vloertje te maken omdat het beton erg hobbelig is. Onderin de stapel allemaal goedkoper berken multiplex dat ik voor de onderkasten ga gebruiken die je toch niet ziet. Voor de bovenkasten heb ik met esdoorn gefineerde platen. Mooi spul. Als je op de foto klikt zie je ongeveer hoe het er uit ziet.

Nu moet ik alle zichtbare zaagkanten af gaan dekken met een latje esdoorn. Ik heb voldoende hout op zij gezet, moet het "alleen" nog gaan verwerken.

Het is nu dus weer afgelopen met het freewheelen. Het laatste tussendoor projectje is een spookschaafje geweest die ik met behulp van een kit gemaakt heb. In die kit zaten de metalen delen, het hout is van een restant appel.

En tenslotte nog wat foto's van de tafel die ik dit voorjaar samen met zwager Menno gemaakt heb.

Zoals je kunt zien was het mis gegaan bij het verlijmen van deze twee planken. Ik denk door een combinatie van niet optimale uitlijning van de groeiringen en een mislukte verlijming. Repareren was niet zo moeilijk want de lijmnaad liet wel heel makkelijk los. Ik heb het nu met epoxy gelijmd en heb een stukje hout genomen dat kwa groeiringen beter in de richting komt. Ze gaan het het blad nu wit verven. Zonde, heh!

Sponningsschaaf gerepareerd

2011-06-05T20:43:00.001+02:00

In de niet aflatende reeks oude troep: Een sponningsschaaf van Nooitgedagt. Een sponningsschaaf is bedoeld om een verdiepte randje aan een plank of balk te schaven, bijvoorbeeld dus een sponning voor een ruit oid.

Deze heeft aan de zijkant een mooi gekrulde messing plaat, de diepteaanslag. Die is in hoogte verstelbaar. Onder de schaaf zie je net nog de breedte aanslag, ook verstelbaar. Verder heeft hij nog een extra beiteltje die rechtop staat en de voorritser is. Dit is belangrijk bij het schaven van een sponning dwars op de draad van het hout. Die voorritser voorkomt dan het rafelen.

Na demontage bleek de schaaf toch verder versleten dan ik dacht. Een blik op de zool laat zien dat de schroefgaten uitgelubberd zijn. De zool is ook helemaal scheef versleten. Dit schaafje heeft zijn kost wel verdient bij een ouderwetse timmerman.

De gaten heb ik met schroefdraadbussen weer gerepareerd. Eigenlijk zijn dat rotdingen want ze zijn nooit echt recht in het hout te krijgen. Zelfs niet als je de boorkolom als mal gebruikt.

Nadat ik er een nieuwe zool onder gelijmd had van keiharde canadese esdoorn, moest ik de mond weer uitzagen en beitelen. De schroefgaten in de zijkant van de diepteaanslag heb ik niet met die stalen dingen gerepareerd, daar heb ik een beuken deuvel ingelijmd en een gewone houtschroef gebruikt.

En toen was het tijd om te testen. Eerst met de draad mee.

En dan dwars op de draad van het hout.

Hij werkt en maakt verdomd leuke krulletjes!

Helaas is de originele donkere patina op teveel plaatsen beschadigd door alle reparaties. Ik heb hem dus maar helemaal kaal gemaakt en met lijnolie behandeld. En zo ziet het er nu uit te midden van allemaal andere recente projectjes.

Schaafje is klaar!

2011-05-21T21:21:00.001+02:00

Na ziekte (niets ernstigs gelukkig) begin ik langzaam aan weer een beetje op te knappen. Daarom heeft alles in de hobbyschuur een beetje stilgestaan. Maar eindelijk ben ik er toe gekomen om het schaafje af te maken.
Zoals ik in de vorige blog schreef had ik wat problemen dat in de hoeken de spaanders bleven hangen. Dat heb ik grotendeels opgelost door de ruimte in de breedte voor de beitel wat smaller te maken. De beitel kon bijna een halve cm heen en weer, veel te veel dus. Ik heb strookjes beukenfineer in het houtblok gelijmd met epoxylijm en dat weer op maat gemaakt met een scherpe beitel.

Ook was de mond veel te wijd geworden. Bij een zoetschaaf hoort er nauwelijks ruimte te zijn voor de beitel. Zo druk je de houtvezels goed neer voor ze afgesneden worden. Dit heb ik opgelost door een inzetstukje in de zool te maken. Die heb ik met 3 schroeven vast gezet, zodat ik het ook altijd makkelijk weer kan vervangen als het mocht verslijten. Op de foto van de schaafzool zie je het inzetstuk en als je goed naast de beitel kijkt zie je aan weerszijden het ingelijmde stripje fineer.

En dan nog wat foto's hoe die geworden is.

Hij doet het zelfs! Hier op een plankje eiken.

En hier op esdoorn en nadat ik de schaaf in de olie heb gezet.

Alles bij elkaar een leuk project geweest. Erg veel van geleerd en het levert nog iets nuttigs op ook.

Schaafje maken

2011-04-26T10:20:00.000+02:00

De keuken staat even stil. Ik heb besloten een paar kleine dingetjes tussendoor te doen. Gewoon voor de lol. Ik ben op dit ogenblik gefascineerd door houten schaven en besloot om te proberen er zelf een te maken. Een blokje beuken wat ik nog had liggen en een hoop boren, hakken en zagen. Eerst aftekenen wat er moet gebeuren.

Daarna boren. Eerst boor ik vanuit de zool om de mond van de schaaf open te maken. Daarn boor ik van boven af zoveel mogelijk meteriaal weg.

En dan begint het hakken, altijd netjes tussen de lijntjes. Om de goede hoeken te vinden gebruik ik geleideblokken die ik boven op het beuken blokje vastklem en goed fixeer tegen verschuiven.

Nadat het gat en de mond goed uitgehakt is, zaag ik de contouren voor de wig met een speciaal zaagje dat ik hiervoor even heb geknutselt. Daarna het hout tussen deze zaagsnedes weer weghakken en gladmaken.

Natuurlijk nog een wig maken en de beitel (die ik op ebay gekocht heb) slijpen. Na een eindeloos gepriegel met beitels, raspen vijlen is alles nu netjes passend en werkt de schaaf ook nog.

Nu moet ik hem nog een beetje mooier maken, alles afronden ed. Echt perfect is hij niet. In een hoekje willen de krullen graag blijven hangen en zo de boel verstoppen. Ook heb ik weer eens gemerkt dat je makkelijker hout weghaalt dan weer aanbrengt. Het gevolg is dat de mond veel te groot is geworden, dus daar ga ik maar eens een vulplaatje voor maken. Maar alles bij elkaar een leuk project waar ik weer veel van geleerd heb.

Projectje voor Lieke

2011-04-19T21:09:00.000+02:00

Lieke had een mooi idee, een kunstwerk voor boven haar bed. Gelukkig van hout, want dat is voor mij goed te bewerken. Het ziet er simpel uit, maar er zit toch wel een paar avondjes werk in om de essen planken uit te zoeken, te schaven, dan de nerf er goed uit te borstelen en alles is in transparant witte beits gezet, helemaal volgens de laatste mode. Ophanging op de muur is met verzonken slotplaatjes aan de achterkant die op in de muur gedraaide schroeven vallen. En dan alle foto lijstjes mooi etaleren. Ze is er blij mee gelukkig.

Nu alleen nog mooie foto's en tekeningen erin.

Voor de keuken zit ik nu op het materiaal voor de kasten te wachte. Wordt vervolgd dus.

Lades lakken

2011-04-06T21:03:00.000+02:00

Niet echt mijn hobby, maar de lades moeten nu in de lak gezet worden. Hoewel verschillende mensen het tegendeel beweren, vind ik een oliefinish teveel stinken om in een afgesloten ruimte te gebruiken. Het wordt dus een watergedragen lak. Gewoon een soort parketlak van Hermadix. Gelukkig is het mooi weer dus het kan in de tuin, hoef ik niet eerst de garage stofvrij te maken. Dat laatste is een vrij hopeloze onderneming....

De onderkanten zijn nu klaar. De rest is 1 keer gelakt en geschuurd. Tussendoor moet je altijd minstens 1 keer schuren. omdat er houtvezeltjes omhoog komen. Na de eerste laklaag voelt het dus heel ruw aan. Met een stukje 320 schuurpapier is dat zo weer vlak geschuurd, even schoonmaken en de volgende laag kan er op. Hopelijk hoeft het dan niet weer geschuurd te worden. Komend weekend zal ik hier nog wel zoet mee zijn.

Lades geassembleerd

2011-03-29T21:35:00.000+02:00

Na het zagen en het hakken komt het plakken. Alle lades heb ik gelijmd en vervolgens netjes geschaafd. Het lijmen ging heel vlot. Het hoefde ook nauwelijks geklemt te worden, want de zwaluwstaarten ziten al strak genoeg. Alleen om de lade ook nog haaks te krijgen gebruik ik een klem diagonaal die de boel een beetje de goede kant op duwt. Veel heeft het niet nodig, het is meer om tijdens het drogen van de lijm de vorm goed te houden.

Als alle 9 lades gelijmd zijn is het tijd om de kanten te schaven. De zwaluwstaarten en pennen zijn iets te lang, steken dus een halve milimeter uit. Dat wordt nu vlak geschaaf. Hiervoor heb ik op de werkbank een soort balkonnetje vastgezet waar de lade (zonder bodem) mooi overheen kan schuiven en zo stabiel ligt.

En het resultaat is een mooie stapel lades. Ik had eerst gedacht om ze in een uniforme donkere kleur te beitsen, maar vind dat eigenlijk helemaal niet meer nodig. Dus nu nog een beetje schuren en in een stevige transparante lak zetten.

Half blinde zwaluw staarten

2011-03-20T21:58:00.000+01:00

Het hele zwaluwstaarten verhaal begon een beetje op mijn zenuwen te werken, maar ik ben er nu doorheen! Soms is het moeilijk om enthousiast te blijven. Toch ben ik blij het gedaan te hebben. Ik ben zeker nog geen perfect zwaluwstaarten maker, maar ik heb er wel veel van geleerd.

Enfin. De laatste serie zijn voor de besteklades. Dit zijn binnenlades die normaal niet zichtbaar zijn, maar pas te voorschijn komen als je de grote la eronder opentrekt. Hier wil ik een gesloten voorfront hebben, waar dus niet de staart van het zijpaneel zichtbaar is. Daarvoor heb je de half blinde zwaluwstaart. Een plaatje ter verduidelijking:

Je kijkt hier tegen de zijkant aan. De voorkant van de lade is dus een gesloten plank. Het was wel even een andere manier van werken. De staarten blijven hetzelfde, alleen een stukje korter. De nesten waar ze in vallen zijn anders. Die zijn niet doorgaand, kost dus wat meer moeite om netjes uit te hakken. Hier zie je zo'n rijtje nesten, met daarachter de gewone doorgaande nesten.

Eerst zaag je de zijkant van de nesten. Je kan natuurlijk niet doorgaand zagen, alleen een schuin driehoekje. De diepe hoek van de nesten bereik je dus niet met de zaag. Omdat dat lastig is, is er een truc om daar toch het hout te snijden. Je slaat er gewoon een scherp geslepen staalplaatje in. De klem om te voorkomen dat je het hout splijt.

En daarna weer uithakken met de beitel. Het is hier ook weer lastig om echt helemaal in het hoekje te komen. Daar heb je hele mooie vissestaart vormige beitels voor, maar die heb ik niet. Ik snij de laatste houtvezels in de hoek dan maar met een stanleymes weg.

Al dat zagen en hakken heeft een mooie voorraad opgeleverd. Nu nog even alles in elkaar lijmen, opknappen, foutjes wegwerken en dan nadenken hoe ik ze ga beitsen of verven.

Video's

2011-03-05T19:44:00.000+01:00

Op den duur wordt het wel een beetje veel van het zelfde. Ik heb nu 6 lades klaar, wat betreft het zagen en hakken van de zwaluwstaarten. Om wat afwisseling te krijgen heb ik maar een paar videootjes gemaakt. In de categorie, funniest homevideos:

Het markeren van de zwaluwstaarten. Ik leg de zijkant op de plank die de voorkant gaat worden. De zijkant is al gedaan, dus daar kan ik nu de exacte positie van overnemen. Gewoon met een mesje:

Daarna worden ze dus uitgezaagd. Met het mooie zaagje van Veritas, die het heel goed doet, maar best hard moet werken in dit harde hout.

En vervolgens alles uithakken wat in de weg zit. Eerst zorg ik dat de basislijn goed gedefinieerd wordt zachtjes te tikken en daarna een klein driehoekje weg te steken. Dat nog een paar keer herhalen tot je al een paar mm diep zit. Dan de plank omdraaien en hetzelfde van de andere kant. Als de basislijn er goed in zit wordt het echt hakken, zo hard mogelijk om zo snel het afval weg te werken. Op de video ziet het er nog best makkelijk uit, maar het lijkt wel of je op een steen staat te bikken.

En als alle staarten en nesten klaar zijn ziet het er zo uit, niet perfect mar voor een keukenlade heel aardig.

Zwaluwstaarten

2011-03-01T11:40:00.000+01:00

Het idee was dat ik door het maken van heel veel zwaluwstaarten er vanzelf heel handig en heel snel in zou worden. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd.... Oorzaak is voor een deel te zoeken in de houtkeuze die ik voor deze lades heb gemaakt. De voor en achterkanten zijn van Jatoba, een van de hardste houtsoorten die er zijn. De zijkanten zijn van Western red cedar, dat juist ongelofelijk zacht is. Bij het harde hout is het probleem duidelijk, je moet hele goede beitels hebben en heel hard erop slaan. Op zich is dat nog wel overzichtelijk en goed te doen, alleen een beetje tijdrovend. Mijn nieuwe japanse beitels zijn onmisbaar hiervoor. Na alle nesten in een hoek van een lade uitgehakt te hebben (dat zijn er 4 bij de grootste lades) is de beitel nog gewoon scherp en ziet er prima uit. Voor de zekerheid haal ik hem dan even over de fijnste slijpsteen om hem weer optimaal te wetten voor de volgende ronde. Als je namelijk te lang doorgaat met hakken zonder tussendoor te wetten is de kans groot dat je een keer een hele hap uit de beitel breekt. Dat is me bij de eerste lade gebeurd en betekend dan een lange sessie op de slijpstenen om hem weer scherp te krijgen.

Het grootste probleem heb ik met het hele zachte western red cedar. Dat is zo zacht dat het haast niet te snijden is, het hout geeft gewoon mee en scheurt dan op een onverwachte plek. Gevolg zijn grote gaten in het hout.

In deze foto zie je (eventueel even aanklikken om hem te vergroten) in het bovenste plankje de grote gaten in het kops hout tussen de zwaluwstaarten. Het onderste plankje is al veel beter. Deze schade is uiteindelijk niet zichtbaar, maar het lijkt me niet bevordelijk voor de sterkte van de verbinding. En het werkt ook niet lekker als het hout onder je handen verkruimelt.

De beste methode tot nu toe is een beitel die ik in hele scherpe hoek van ongeveer 15 graden heb geslepen. Normaal is zo'n 25-30 graden en de beitels voor het harde jatoba heb ik zelfs in 35 graden geslepen om de standtijd te verbeteren. Met 15 graden en vers geslepen gaat het heel goed. Helaas is de overlevings tijd dan ook te meten in seconden ipv minuten. Ik besteed dus meer tijd met slijpen dan met hakken!

Nu moet ik gewoon regelmatig doorgaan. 3 lades zijn af, van de volgende 3 zijn de zijkanten al klaar.

Update

2011-02-24T15:11:00.000+01:00

Hoog tijd voor een blog update. Er is veel gebeurd in de werkplaats, maar ik heb geen tijd genomen om het ordelijk te documenteren.

Ten eerste is het knikkerschilderij klaar.

Nog een plaatje van de verbinding

Dat hebbende uit de weg geruimd, heb ik met zwager Menno een begin gemaakt met zijn eetkamertafel. Het wordt een nogal modern geval die hij een keer in een winkel gezien heeft. Daarvoor hebben we essen planken gehaald en dit keer maar op maat laten schaven. Van het weekend hebben we alle planken op maat gezaagd en is Menno gaan schuren. To be continued.

Tenslotte ben ik eindelijk begonnen om de zwaluwstaarten voor de lades te produceren. Twee lades zijn klaar, de rest is onderweg. Dit verdient wel een aparte blog.

Schilderijlijstje

2011-02-06T20:46:00.000+01:00

Er moest weer even een klusje tussendoor. Anja heeft een kunstwerk in gedachten en daarvoor moet even een schilderijlijst gemaakt worden. Nou had ik nog een mooi stukje appelhout liggen, zo van de boom, dus eerst even in handzame brokken zagen.

Omdat een kromme plank nogal wiebelig is op de zaagtafel, maar even een handzaag gepakt om hem in tweeen te splitsen. Dat viel nogal mee. Het is 5cm dik en ongeveer 1 meter lang, maar ik was er in krap 10 minuten doorheen. Je moet er gewoon geen race van maken.

Al het hout verder op de vlakvandiktebank bewerkt en met de freesmachine de groeven gemaakt voor het glas ed. Dan de verstek verbindingen met de handzaag en de beitel gemaakt. Ik heb dit keer tweekomponenten lijm gebruikt omdat dat een lekker lange verwerkingstijd heeft waarin je rustig alles kunt positioneren en klemmen.

Op de hoeken zijn tijdelijk blokjes gelijmd om de verstekverbindingen goed te kunnen klemmen. En nu wachten tot de lijm droog is.

Het hout voor de lades

2011-01-23T21:40:00.000+01:00

Het lijkt er natuurlijk op dat ik helemaal niks meer doe, maar ik ben zo druk bezig dat ik geen tijd meer heb om op mijn blog te schrijven. Ook een excuus natuurlijk.

So, what's up? Ik ben dus druk bezig om het hout voor de lades op maat te maken. Voor de voor en achterkant van de ladebakken gebruik ik jatoba. Een keiharde houtsoort. Hiervan had ik een flinke stapel ooit eens gratis gekregen. Persoonlijk vind ik het niet zulk mooi hout, dus dit was een mooie gelegenheid om wat te gebruiken in een toepassing die toch niet in het zicht valt. Maar omdat de planken zo krom en gescheurd waren viel het niet mee om voldoende hout te scoren. Voor de zijkanten ben ik toen op zoek gegaan naar een wat makkelijker en zachter hout dat wel mooi stabiel is. Dat heb ik gevonden in de vorm van western red cedar. Dit is juist weer een heel zachte houtsoort. Omdat het wat erg kwetsbaar leek besloot ik de bovenrand te versterken met een stripje jatoba. De planken zijn ook niet al te breed dus ik heb wat planken aan elkaar moeten lijmen om voldoende breedte te krijgen.

Mijn oude lijmpers was helaas ombruikbaar geworden. Die was helemaal krom getrokken. Spaanplaat is toch niet zo vormvast als wel eens beweerd wordt. Snel dus maar iets nieuws in elkaar geflanst:

Lekker bij het kacheltje, want om te lijmen mag het niet al te koud zijn. Het is een simpele stuk spaanplaat. Aan twee kanten zit een aluminium balkje geschroefd. Eentje daarvan heeft de schroeven waarmee ik de persdruk lever. Dan het werkstuk, plat geduwd op het spaanplaat met wat balken en lijmklemmen en dan nog wat opvul latjes. Het werkt best goed, maar langzaam maar zeker werken de schroeven van de alu balkjes zich los in het spaanplaat. Ik heb het uiteindelijk net gered om alle lijmverbindingen te maken. Daarna mag hij weer de vuilnisbak in.

Ondertussen het verschillende hout op maat geschaafd en glad gemaakt. Deels doe ik dat op de vlak vandikte bank, maar die laat niet altijd al te mooi resultaat zien, dus doe ik het laatste laagje met de hand. Dat levert dan een mooi stilleven op in de blokhut waar de werkbank staat.

Even een kapzaag maken.

2011-01-14T16:37:00.000+01:00

Even tussendoor. Op mijn wensenlijstje stond al lange tijd een mooie grote kapzaag. Niet dat ik die direct nodig heb, meer een kwestie van "willen hebben". Ik had in de zomer al een plaat verenstaal geregeld en een grote plank appelhout gekocht (appel is de klassieke keus voor zaaghandvaten). Het probleem was nog om een mooie stevige messing rug te maken. Gelukkig was collega Arie bereid om me daarmee te helpen. Dat schept natuurlijk ook een verplichting, dus ik heb de hele keuken even opzij gezet en heb me op de zagenbouw gestort.

Hier is de messingrug na schuren en polijsten en twee zaagschroeven op de draaibank gemaakt.

In het zaagblad moesten natuurlijk tandjes gevijld en gescherpt worden.

En vervolgens het handvat maken. Dat bleek nog vies tegen te vallen. De eerste is mislukt, daar zaten teveel foutjes in. De tweede is gelukkig beter gelukt. Nadat de vorm ruw gezaagd en geboord is, moet de zaagblad gleuf gemaakt worden, een zenuwen klus, want hij zit snel scheef.

En daarna raspen, vijlen en schuren tot je een ons weegt.

En dit is het uiteindelijke resultaat.

En hij doet het ook nog.

Olie

2010-12-20T20:00:00.000+01:00

Lekker het hele weekend gekloddert met olie. Omdat het in de garage nogal koud is, ben ik naar de zolder verhuist. Alle fronten eerst nog een keer goed gechecked bij daglicht en dan blijken er toch nog wel plekjes te zijn die nog niet netjes glad geschuurd zijn. Kleine krasjes, deukjes of splintertjes. Het schraapstaal is dan weer heel handig, even een paar halen en het hout is weer strak. Maar bij het aanzetten van de schraper wil je nog wel eens een nieuwe kras maken, dus ook nog maar een keer met de hand schuren.

En dan de olie klaar maken. Op de weegschaal meng ik weer 8% witte kleurstof bij de hardwax olie.

Dan breng ik de olie royaal aan met een kwast en laat het een paar minuten intrekken. Vervolgens alles wat teveel is er weer zorgvuldig afpoetsen. Daarvoor gebruik ik nu een rol heel duur keukenpapier met extra zuigende werking. Dat werkt goed, net zo goed als katoenen doeken. Het is wel duurder, maar ik had toevallig niet veel schone katoenen poetslappen liggen.

Alles bij elkaar wordt het best wel mooi. Zeker niet perfect, maar voor iemand die niet van schilderen houdt is zo'n olie behandeling ideaal. Logistiek gezien ook allemaal niet zo lastig, want je zit niet uren lang met een kleverige, stof aantrekkende, stinkende plank. Je krijgt geen druipers in je lak. De houtvezel komt niet omhoog, dus hoef je ook niet tussendoor te schuren. De olie trekt goed in het hout, en de harde was die er inopgelost is zorgt voor een mooi glad afsluitend laagje. Er zit ook nog wat vernis doorheen om het wat sneller te laten drogen. Mooi spul.

Schrapen en schuren

2010-12-13T20:50:00.000+01:00

Bij alle fronten heb ik aan de achterkant nog niets gedaan om het hout glad te krijgen. Dat was nog gewoon ruw vanaf de schaafbank. Die is bij mij nu eenmaal niet zo geweldig dat je daar gelijk mee klaar bent. Ze zijn dan wel recht natuurlijk. Afwerken kan je doen door te schuren, maar ik ben begonnen met schrapen.

De schraper is gewoon een plaatje verenstaal waar ik een scherpe kant aan geslepen heb en op die scherpe kant een heel fijn braampje gewreven met een gladde hard stalen pen. En dan heb je een geweldig stuk gereedschap. Het is wel zwaar voor je handen en vooral je duimen, waarmee je het plaatje een beetje bol buigt, maar het werkt heel snel en voordat je het weet heb je zo'n stapel krullen bij elkaar geschraapt.

Het wordt niet super glad met schrapen. Voor de afwerking met olie is het belangrijk dat het oppervlak heel gelijkmatig is om zo een vlekkerig resultaat te voorkomen. Na het schrapen dus schuren. De schuurmachine van Hans heb ik nog steeds in gebruik en daarmee is het allemaal zo tot korrel 180 glad gemaakt.

Het kopse hout aan het eind van de stijlen heeft nog speciale aandacht nodig. De oppervlakte kwaliteit hiervan is extra belangrijk omdat kops hout veel sterker zuigt. Als er dus nog onregelmatigheden inzitten zie je dat gelijk. Begin je met schuren dan wordt het hout helemaal wit. Je moet dan doorgaan met steeds fijnere korrel tot het er weer houtkleurig uitziet Dit heb ik geschuurd tot korrel 320. Zo moet het er uit zien en zo maak ik ook kans op een mooi resultaat als ik ga olieen.

Kantjes afwerken

2010-12-12T21:18:00.000+01:00

De laatste loodjes... Op de een of andere manier valt het niet mee om de motivatie op te brengen om de deurtjes en fronten even af te maken. Ik zit in gedachten allang bij de volgende onderwerpen, maar dit moet eerst. Een groot project is niet altijd leuk, totdat je weer lekker bezig bent, en dan valt het allemaal wel mee.

Kantjes afronden. Hout is vrij kwetsbaar op de randen als het niet afgewerkt is, en het is natuurlijk ook gewoon niet handig, zo'n scherpe rand. Ik heb dus het oude nooitgedacht schaafje weer tevoorschijn gehaald waar ik de geleidestrookjes onder geschroefd heb, waarmee je vrij eenvoudig een schuin kantje kunt schaven. Dit keer een heel klein randje, van ongeveer een milimeter. Na het schaven rond ik dat verder af met een stukje schuurpapier.

Verder kleine beschadigingen en kiertjes repareren. Vooral aan de achterkant zijn de borstlijnen echt niet allemaal heel mooi strak. Dus dat vul ik nu op met kleine schilfers hout. Dat lukt best aardig, en je moet goed kijken om de reparaties terug te vinden.

Ten slotte moet ik aan de achterkant de rand rond het paneel nog een beetje afschuinen, zodat hier ook niet zo'n scherpe rand zit. Dat gaat makkelijk met een schraapstaal en een schuurpapiertje.

En dan schuren. Alles mooi glad maken en dan hoop ik in de loop van de week met olien te kunnen beginnen. Het is even doorbijten, maar het wordt wel mooi :-)

Meer afzuigen

2010-11-21T21:42:00.001+01:00

Ik ben nog altijd heel tevreden met de nieuwe afzuiger. Het doel is nu om ook de zaagtafel en de vlakbank aan te sluiten.

De vlak/vandiktebank is 1 apparaat. Boven op kan je vlakken, onder de tafel kan je het hout op dikte schaven. Voor die laatste functie zat er een afzuigkap bij. Maar bij het vlam schaven van het hout vloog het stof nog vrolijk rond. Ik heb daarvoor een soort doos gemaakt die onder de vlaktafel komt. Als aansluiting voor de slang heb ik een afzuigkap onderdeel gebruikt. Helaas was dat een verkeerde keus, want de slang die ik heb past daar net niet op. (Duh!!)

Voor de zaagtafel heb ik dus maar een regenpijp onderdeel gehaald. Die blijkt wel mooi op de slang te passen. Voorheen kon je een stofzuiger op de zaagtafel aansluiten. Die was dan in de kast met een slangetje verbonden met een soort bak om het zaagblad heen. Dat ving misschien 50% van het zaagsel op. Nu heb ik die bak weggehaald en bijna alle openingen van de kast dichtgemaakt met piepschuim (makkelijk te verwerken). Alleen aan de voorkant zitten er nog een paar grotere gaten. Aan de achterkant een groot gat gemaakt voor die regenpijp aansluiting. Zo krijg je een luchtstroom dwars door de kast, langs het zaagblad. Ik heb hem al even getest met MDF en dat ging heel goed.

Schoonmaken

2010-11-14T20:46:00.001+01:00

Zoals ik in m'n vorige blog al schreef was de garage een puinhoop geworden. Alles, maar dan ook alles zat onder een dikke laag oranje stof van de jatoba. Gecombineerd met het stof van alle esdoorn planken in de loop der maanden en het was duidelijk dat dit niet langer meer kon. Dus ik heb een afzuiginstalatie gekocht. Het is een soort sterke ventilator motor die lucht aanzuigt, door een filter blast en het zaagsel en stof dat daar niet door kan valt naar beneden in een plastic zak.

Hier staat hij achter de schaafbank in dehoek opgesteld, en zuigt via die dikke slang het zaagsel op. Zoals je ziet heb je al snel een zak vol, die anders verspreid in de garage zou liggen.

Het is echt een genot om zo te werken. Geen stof, geen rommel en de schaafbank werkt ook veel beter. Nu de planken niet meer door een dikke brij zaagsel geperst hoeven te worden, draait alles gewoon veel makkelijker. Ik moet nog wel een opvangtuit maken voor als ik de schaafbank in de vlakstand heb staan. Deze kap past namelijk niet onder de vlaktafel. Ook voor de zaagtafel moet ik iets maken, want ik verwacht dat deze afzuiger heel wat beter werkt dan de stofzuiger.

Vandaag ben ik de hele dag met de schoonmaak bezig geweest. Alles in de garage heb ik afgestoft. Dus elk potje en dingetje op de elke plank. Gelijk de hoeken vol rommel maar eens leeggetrokken en opgeruimd. Als Anja me nu zat is, kan ik lekker in de garage gaan slapen.

Machinepech

2010-11-08T21:37:00.000+01:00

Het esdoorn ligt nu mooi te acclimatiseren, tijd om het hout voor de lades klaar te maken. Ik had een hele stapel jatoba liggen, hopelijk genoeg voor de 9 lades. Dus de houtstapel weer uit elkaar getrokken en gekeken wat er nu eigenlijk ligt. En dat viel een beetje tegen. Erg veel gescheurd hout en veel kromgetrokken. Na een uurtje zagen en sorteren zag de garage er uit of er een bom ontpfloft was.

Met veel moeite is het gelukt om voor de fronten en achterkanten van de lades genoeg hout te vinden. Ik heb helaas veel weg moeten doen, planken die als een pretzel kromgetrokken waren en planken die helemaal vol scheuren zaten.

Vervolgens op de schaafbank. Een kant mooi vlak maken (en nog een plank weggedaan omdat ik daarna niet genoeg dikte meer had), en dan de vandiktebank in. En daar begon het gelazer. Eerst sprong de aandrijfsnaar er telkens af. Vervolgens kreeg ik de tafel niet meer hoger gesteld. Het leek wel of die tafel vastliep bij 3 cm dikte. En lades moeten wel van iets dunner hout gemaakt worden! Tijd voor groot onderhoud dus:

Het bleek dat de spindels vol prut zaten, een mengsel van oud vet en zaagsel. De tafel is nu weer heel makkelijk op en neer te draaien. Heeft nog nooit zo lekker gelopen! Nu nog even de messen vervangen. Met scherpe messen hoop ik dat hij het wat makkelijker heeft en niet telkens weer de aandrijfriem losgooit.

Ik had nog wat van die afvalplanken in de grijze container gemikt. Maar helaas heeft de vuilnisman nu de bak niet geleegd. Dat schijnt grof vuil te zijn. Shit, zit ik ook nog eens twee weken met een volle vuilnisbak.

Meer esdoorn

2010-11-04T22:17:00.000+01:00

De fronten en deurtjes schieten nu echt hard op. Maar ik bedacht dat ik daar nu even genoeg van heb en iets anders uit wilde zoeken. Er zijn nog wat stukken die straks zichtbaar zijn en die ik ook van esdoorn wil maken. Het gaat dan om een paar zijwanden van kastjes en het hoekje naast het gasfornuis e.d. Ik vroeg me af of ik daarvoor nog genoeg hout had, want de planken die nog over zijn bestaan voor het grootste deel uit knoesten en scheuren. Dus eerst alles uitzoeken.

Op de foto 4 planken met daarop getekend waar nog iets bruikbaars te halen valt, en de circelzaag om de planken vervolgens in mootjes te hakken. Daarna alle door de vlak/vandiktebank en ik heb weer een stapel klaar staan die nu een paar weken mag rusten, zodat ik daarna alles op de uiteindelijke maat kan maken. Volgens mij heb ik geluk en net genoeg hout voor alles.

Zo maar wat schaaf plaatjes

2010-10-25T20:58:00.000+02:00

Altijd leuk, krullen maken.

En nog leuker is dat je met een echte scherpe beitel in je schaaf ook kopshout heel goed kunt schaven.

Bijna al die snippers is kops hout, en zijn dus hele fragiele schilfertjes.

En dan nog een plaatje van de werkbank opgetuigd met de grootste deur. Toch wel een goede zet geweest om die werkbank te gaan maken, nu zo'n 2,5 jaar geleden. Het beste stuk gereedschap dat je hebben kunt is een goede werkbank.

Haaks maken

2010-10-24T17:14:00.001+02:00

Alle gelijmde ladefronten en deurtjes moeten nu nog aan de buitenkant netjes haaks en recht geschaafd worden. Ook die hoorntjes moeten er nog afgezaagd. Aangezien mijn zaagtafel en schaafbank niet super precies zijn doe ik dit maar weer met handgereedschap.

Planing the edges straight and square

Eerst de hoorntjes aan een kant er af zagen, een beetje ruim. Dan met een lange schaaf deze kant netjes recht maken. Vervolgens meet ik op de zijkanten haakse lijnen uite en schaaf ook daar tot het recht is en dus haaks op de lange kant. De laatste kant doe ik dan wel weer op de zaagtafel, dat gaat nu wel goed omdat ik een rechte kant tegen de aanslag kan leggen.

Mijn werkbank lijkt wel het enigste vlakke oppervlak hier in huis, dus daar kan ik mooi de verschillende stukken passen. Hier en daar moet ik aan de achterkant iets wegschaven om de fronten vlak op de tafel te krijgen, maar over het algemeen past het allemaal nog heel netjes.

Testing the drawer front fit.

Piece de resistance.

2010-10-17T21:35:00.000+02:00

Alle deuren en ladefronten zijn gelijmd! Hard gewerkt dit weekend. Hier dan het "Piece de Resistance", de koelkastdeur:

The fridge door.

Alles ging eigenlijk best vlot, totdat ik de vaatwasmachinedeur ging lijmen. Daar kwamen de pinnen links en rechts om het paneel te centreren niet goed uit. Het bleek dat er eentje niet in het midden zat. Ik dus die pin weggebeiteld en een nieuw gat geboort. Terwijl alles al in de lijm stond kwam ik er achter dat ik de verkeerde had verplaatst, waardoor ze nu dus allebij niet meer in het midden zaten. Snel alles weer uit elkaar getikt, voordat de lijm kon gaan drogen en schoongespoeld met water. Dit keer heb ik het nokje verschoven door er een stukje in te lijmen:

Notch repair, with my Stanley #18

Een mooie gelegenheid om m'n Stanley #18 te showen, een blokschaafje uit begin 20e eeuw. Na deze reparatie ging gelukkig alles wel goed en was ik nog net op tijd om mee uit eten te gaan.

Lijmen

2010-10-16T21:39:00.000+02:00

Vandaag was een grote dag. De ladefronten zijn in elkaar gezet en gelijmd. Ach, wat is een beetje lijmen, maar voor mij is het echt een mijlpaal. Maar beginnen bij het begin.

De panelen zijn van massief hout en in tegenstelling tot triplex of MDF zal dat altijd blijven werken in de breedte van het hout (nauwelijks in de lengte). Daarom moet het paneel los in de groef van het frame zitten. Maar omdat ik in het paneel die notenhouten dwarsstrepen heb gemaakt, is het niet mooi als dat zomaar lukraak heen en weer schuift, met een beetje pech zelfs scheef gaat zitten. Daarom heb ik een fixering in het midden gemaakt.

In het midden van het balkje van het frame zie je een houten pin die in een gat is glijmd. In het paneel rechts daarvan zie je het bijbehorende nokje die over die pin heen valt, en daarmee het midden van het paneel op z'n vaste plek fixeert.

Nog een foto van een van de ladefronten in de lijmklemmen. Dit is weer een zenuwenklus, omdat je weinig tijd hebt. Binnen 8 minuten van lijm opbrengen totdat de klemmen er op zitten, moet je klaar zijn anders is de lijm al te veel gedroogd.

Dus eerst alles nog een keertje droog passen, zodat ik er zeker van ben dat er niets klemt of fout zit. Dan de lijm op de pen en gat verbindingen aanbrengen en uitsmeren. En vervolgens de boel in elkaar zetten, veel slaan met de houten hamer want alles zit veel strakker als de lijm ertussen zit. Snel snel, geen fouten maken (paneel achterstevoren o.i.d) en diep zuchten als het gelukt is.

Panelen zagen

2010-10-14T21:48:00.000+02:00

Van bijna alle panelen moest nog rondom een paar mm afgezaagd om de goede passing in de frames te krijgen. Niet te strak, want dan hebben ze bij vochtig weer geen ruimte om uit te zetten. Ook niet te ruim, want dan komen er bij droog weer spleten te voorschijn. Eigenlijk een klusje van niks op de zaagtafel. Maar het is vrij eng. Als ik nu ergens teveel afzaag, heb ik echt een probleem! Dus alles drie keer meten en liever nog een keer ergens een flinter afhalen, dan in 1 keer teveel. Volgens mij is de passing nu redelijk perfect.

Gisteren heb ik de laatste pen en gat verbindingen afgemaakt van de frames die te breed waren geworden. Dus ik schiet nu echt op met de deurtjes en ladefronten. Ik hoop dit weekend iets te gaan lijmen.

Schuren en olieen

2010-10-11T12:29:00.001+02:00

Zaterdag was het zulk mooi weer dat ik de gelijk een buitenklusje ben begonnen. Schuren. Typisch iets om niet in de werkplaats te doen, als je niet alles onder het stof wilt hebben. Ik kon van collega Hans een mooie excenter schuurmachine lenen, en met een stapel schuurschijfjes in oplopend grit ben ik lekker alle panelen gaan schuren. Hoewel ze al behoorlijk glad en strak waren, zag je bij kritisch kijken in het daglicht toch nog veel lelijke plekjes. Ik ben dus begonnen met grit 60. Dan 80, 120, 180 en 240. Al die tussenstapjes juist om tijd te besparen. Sla je stappen over dan kost het veel meer moeite om de schuurkrasjes van de vorige gang weg te schuren. Grit 240 is fijn genoeg om een voelbaar glad resultaat te krijgen.

Vervolgens in de olie zetten. Olie heeft voor mij het grote voordeel dat er makkelijk een goed resultaat mee te krijgen is. Ik ben niet zo'n schilder en krijg dan al snel strepen, druipers en stof in de lak. Olie zet je dik op, laat het 10 minuten intrekken en dan met een schone doek goed uitwrijven. Er mag geen laag op blijven. Nadeel van olie is dat het hout nogal donker kleurt. Daarom heb ik het gemengd met 8% witte kleurstof. Op een weegschaal dus een hoeveelheid olie in een bakje doen en daar 8% wit bij druppelen.

Voor een goede bescherming van het houtoppervlak is alleen olie een beetje karig. Ik gebruik een mengsel dat ontwikkeld is voor vloeren. Er zit ook een harde wax en een soort vernis doorheen. Maar het opbrengen wordt daar niet moeilijker van. En als het sterk genoeg is voor een vloer, zal het ook wel goed zijn voor een keukenkastje. Door het toevoegen van de witte kleurstof blijft het hout mooi licht van kleur. Een nadeel vind ik wel dat de notenhouten strips vrij open vaten hebben die als streepjes in het oppervlak zichtbaar zijn. Die zijn nu wit geaccentueerd.

Helaas schoot er zondag tijdens het olieen opeens een kramp in m'n rug en loop ik nu met een soort spit rond. Ik heb het dus niet af kunnen maken. Maar om een idee te geven hoe het gaat worden, even een fotootje van een ladefront.

Trial fit of drawer front.

Het begint er al een beetje op te lijken! Wat er verder nog moet gebeuren? Het paneel nog een keer in de olie zetten. Het zit nu een beetje te krap in de groef van het frame, dus rondom een flinter afzagen. Ik wil al de panelen in het midden fixeren, dus daarvoor ga ik een pin in de groef zetten en een bijpassend nokje uitzagen in het paneel, maar dat leg ik wel uit als ik zover ben. Tenslotte het geheel verlijmen en de uitstekende hoorntjes afzagen. Als laatste de buitenmaten op de juiste maat schaven, randen afronden en het frame inolieen.

Maar eerst mijn rug weer laten herstellen.

Smaller maken.

2010-10-05T22:23:00.000+02:00

Nadat ik had besloten om maar in de zure appel te bijten en de ladefronten smaller te gaan maken, hebik de zaagtafel weer opgesteld en in orde gemaakt. In een blog in april en nog een blog in april had al beschreven hoe ik de pennen in eerste instantie gemaakt heb. Zoiets werd het nu weer maar dan eenvoudiger. Ik hoef nu geen vellingkantje te schaven, want die zit er al. En ipv de mal waarin de rails rechtop staan voor het zagen van de wangen van de pennen, heb ik dat nu met een handzaag gedaan. Het gaat zo best snel en vanavond heb ik er al 4 klaar.

Er is wel iets anders mis gegaan. Op deze foto zie je hoe ik de borstlijnen van de pennen zaag op de zaagtafel.

Rechtsboven in de foto zit het aanslag blokje vastgeklemd. Ik schuif de rails tegen dit blokje aan en vervolgens schuif ik de slede vooruit waardoor een gleuf gezaagd wordt. De positie van dit blokje is natuurlijk heel belangrijk. Omdat ik met ongelijke borsten werk (voor en achterkant zitten versprongen) zet ik een 3mm dik plaatje tegen het aanslagblokje, draai de rails om en zaag de borst aan de andere kant van de rails. Dat ging allemaal heel mooi, alleen ben ik 1 keer dat 3mm vulplaatje vergeten. Met als gevolg dat 1 van de zaagsnedes 3mm te ver zit.

Nadat ik even helemaal verdrietig was geworden heb ik besloten het maar te aanvaarden. De lades naast het fornuis worden nu dus maar 89,7 cm breed ipv. 90 cm.

Pennen nog niet klaar...

2010-10-05T11:09:00.000+02:00

Bij het passen van de paneeltjes in de frames, zag ik dat er wel heel veel speling was bij de ladefronten. Even alles nagemeten, en inderdaad, de 90 cm brede fronten zijn bijna 91cm geworden. Geen idee waar het fout is gegaan, want alle 60cm brede kastdeurtjes zijn wel precies op maat.

Ik heb nog proberen te bedenken waar ik kon gaan sjoemelen met de maten, maar uiteindelijk is er maar een oplossing, de frames moeten gecorigeerd. De hoeveelheid werk valt denk ik wel mee. Het gaat om 7 frames die aan 1 kant korter moeten. Gelukkig korter, want langer zou een beetje moeilijker zijn.

Mooi schaven.

2010-10-04T21:53:00.000+02:00

De laatste dagen ben ik druk geweest met het mooi glad schaven van de frames. En niet alleen glad, maar ook zo dat in de hoeken, waar de regels en stijlen samenkomen, alles op hetzelfde niveau ligt. Eerst natuurlijk de schaafbeitels lekker scherp geslepen en dan lekker aan de slag. Zoals ik al eerder geschreven heb, is mijn esdoorn hout niet netjes recht van nerf. Het gaat vaak op en neer, soms zelfs echt golvend. Vaak zit er een knoestje en daar omheen is de nerf helemaal wild. Schaven is dan niet zo makkelijk, omdat je snel het oppervlak beschadigt. Laat ik dat eens uit leggen met een plaatje.

Hier zie je hoe de beitel tegen de nerf in schaaft. De punt van de beitel is nu snel geneigt om een splinter op te pikken die dan langs de nerf diep in het hout uitscheurt, ipv netjes afgesneden te worden. In de tekening zie je het hout dan ook voor de beitel uitdiep wegscheuren. Niet tegen de nerf inschaven dus, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan als die alle kanten op draait. Gelukkig zijn er nog meer oplossingen. In de eerste plaats een hele scherpe beitel en dunne krullen schaven. Dat voorkomt al veel ellende. Een andere oplossing heeft te maken met de hoek ´A´ waaronder de schaafbeitel staat. Je kan je voorstellen dat als de hoek A kleiner is, de beitel dus platter ligt, hij veel makkelijker een splinte oppikt. Andersom wordt het gedrag beter als de hoek A groter wordt.

Een hoek van 45 graden s standaard, een mooi compromis waarbij je zacht hout en niet te moeilijk hard hout goed kunt schaven. Bijna alle schaven hebben de beitel dan ook onder een hoek van 45 graden staan. Een hoek van 50 graden heet York pitch. Dit werd vroeger al veel gebruikt voor moeilijker hardhoutsoorten. Mijn infill schaaf heeft een hoek van ongeveer 49 graden, bijna York pitch dus. Maar voor dit esdoorn is dat soms nog niet genoeg. Daarom heb ik een Stanley # 4 (die normaal een hoek van 45 graden heeft) omgebouwd naar bijna 60 graden. Dat is heel eenvoudig door bij de punt van de beitel aan de vlakke zijde een tegenhoekje te slijpen.

Dus zonder iets aan de schaaf zelf te veranderen kan je zo heel makkelijk de moeilijkste houtsoorten schaven. Nadeel is wel dat het schaven zwaarder gaat en dat de beitel sneller bot wordt. Ga je met een nog grotere hoek werken dan kom je in het terein van de schrapers.

En zo ziet het er dan in het echt uit. De Stanley #4 vooraan. De Infill schaaf is dat lompe ding daarachter. En op het hout staat de schraper want soms is dat het enigste wat nog goed werkt. Schrapen is nog veiliger tegen beschadigingen maar laat niet zo'n glad oppervlak achter. Ten slotte een beetje schuren met fijn schuurpapier om een blokje gewikkeld.

Pen en gat is klaar!

2010-09-26T19:18:00.001+02:00

Na een lange stilte weer eens een berichtje. In de zomer heb ik het razend druk gehad met andere leuke (en minder leuke) dingen. Mijn motorfiets weer eens gangbaar gemaakt. De auto had wat kuren in het onderstel die ik verholpen heb. Klusjes in en om het huis en vooral heel veel vakantie. Lekker rotsklimmen in Frankrijk en Italie:

Hollidays on sunny rock in france and Italy.
Checking out some countertop material...

Ik kreeg al opmerkingen bij het blog over het trage tempo. Zelfs de suggestie om naar de "keukenconcurrent" te gaan. Over die toko wil ik wel iets kwijt. Want oh dear, wat een dieptrieste bedoening is die keukenconcurrent! Behalve dat het er treurig uitziet met dat supergoedkope geel aan alle kanten en de krakkemikkige opbouw van de showmodellen, is heel de bedrijfsfilosofie zo fout. Het draait daar niet om de verkoop van keukens, het draait alleen nog maar om geld. De klanten staren zich blind op de zogenaamde kortingen en de verkopers zijn getraint om die klanten vervolgens een poot uit te draaien.

Ondertussen vind ik het leuk om juist een beetje ouderwetse kwaliteit te produceren, al kost het dan wat moeite. Voor de vakantie was ik al bijna klaar met alle pen en gat verbindingen, maar nu heb ik dat hoofdstuk afgerond. Het was "iets" meer werk dan ik van te voren had bedacht, maar ik had dan ook niet de makkelijkste oplossing gekozen. Ik ben er heel blij mee hoe het uiteindelijk geworden is. 95% tevreden zal ik maar zeggen. Hier zie je de hele stapel, met het laatste deurframe ervoor.

All the tenons and mortices finished with mitered corners.

Het volgende project is het mooi glad schaven van de zichtbare delen. De verschillende delen liggen ook niet altijd helemaal netjes in hetzelfde vlak, dus dat kan ik dan gelijk corrigeren. Daarna ga ik de paneeltjes weer onder het bed vandaan halen en die op maat maken zodat ze netjes in de frames passen. Ik weet nog niet precies hoe ik dat allemaal aan ga pakken.

De laatste kaders in aanbouw

2010-06-28T21:04:00.000+02:00

Het heeft allemaal even geduurd, maar ik ben nu bezig met de laatste kaders. Deze zijn voor de 4 bovenkastjes. Ik doe het rustig aan, want het is bloedheet in het schuurtje. Door die hitte was ik zeker niet zo geconcentreerd meer, want bij het vlak en op dikte schaven van de pennen ging het niet helemaal goed. Ik had bij een paar pennen teveel van een kant afgehaald waardoor de regel niet in het midden van de stijl zat. Op zich geen probleem, want ik moet de regels en stijlen toch nog schaven tot alles netjes op elkaar aansluit, maar de groef moet wel precies doorlopen. Daar mag geen sprongetje zitten in de hoeken.

Dus ik moest de pen opschuiven. Dat kan natuurlijk niet, dus heb ik een dun lapje hout op de zijkant van de pen gelijmd waardoor die weer dikker wordt en ik opnieuw kon gaan schaven.

Reparing an offset tenon.

Zo dus. Na het schaven blijft er van dat lapje hout erg weinig over, maar precies genoeg voor een goede verbinding. Nu loopt de groef weer mooi door in de hoek. De buitenkant sluit niet zo mooi aan, daar moet ik nog wel wat gaan schaven.

Now the groove fits nicely again.

Velling kanten schaafje

2010-06-17T12:06:00.000+02:00

In mijn vorige blogbericht schreef ik dat ik nogal wat problemen had met het schaven van de vellingkantjes (de schuine kantjes). Dat lijkt nu opgelost met een modificatie van mijn schaafje. Ik heb de geleiderails nu in een hoek van ongeveer 10 graden gezet. De beitel schaaft nu scheef in het hout, waardoor je meer als een mes in het hout snijdt. Je moet nog steeds goed opletten welke richting je opgaat. Maar de lange stijlen van de koelkast deur heb ik zonder problemen kunnen afschuinen, terwijl die een nogal golvende draad hebben.

Modified chamfer plane. Now with build in skew.

Je kijkt hier tegen de bodem van de schaaf aan, liggend op een van die stijlen. Het ziet er allemaal nogal provisorisch uit, maar het werkt als een dolle.

Weer in het gareel

2010-06-07T21:41:00.000+02:00

Langzaam aan begin ik weer aan de keuken te werken. Ik heb nu de regels en stijlen van de drie onderkastjes in aanbouw. Ik heb even terug moeten kijken in het blog om te zien hoe ik het ook alweer deed! Toch handig om dit bij te houden. Echt snel gaat het nog niet want er liggen nog heel veel andere klusjes op me te wachten (en ik heb er al een heel stel gedaan ook).

Ik heb af en toe problemen met het schaven van de schuine kantjes en de inkeping bij de versprongen borsten. Als de draad van het hout mooi gelijkmatig loopt is er niets aan de hand. Maar het gaat nogal eens op en neer en als je dan zo tegen de draad in staat te schaven kan het makkelijk gebeuren dat de beitel opeens een splinter oppikt en lekker diep uitscheurd. Dat gebeurd natuurlijk altijd als je bijna klaar bent. Meestal weet ik het wel op tijd op te vangen en dan is het verder een kwestie van schrapen of zelfs schuren om het randje verder netjes recht af te werken. Maar hier is dat dus niet gelukt en zit ik met een deuk in het schuine randje, daar vlak boven het platte streepje van de 2:

Er zijn veel opmerkingen gekomen over mijn handzagen. Lieke verklaart me natuurlijk voor gek... Waarom heb ik zo veel zagen? Eigenlijk zou ik er nog veel meer willen hebben. Zagen zijn leuk om te verzamelen. Ze zijn niet duur en er zit een rijke geschiedenis achter. Maar het is ook nog een beetje nuttig, want elke zaag heeft een ander doel. Je hebt natuurlijk grove en fijne zagen, maar zo heb je ook verschillende zagen voor dwars op het hout of in de lengte. Afkort- en schulpzagen heet dat. Daarvoor heb je een andere tandvorm nodig. Dwars op het hout moet je de houtvezels als het ware doorsnijden, de tanden lijken dan meer op kleine mesjes. In de lengte lijken de tanden meer op kleine beiteltjes.

Dit zijn bijvoorbeeld een hele grove schulpzaag voor het zagen in de lengterichting en een veel fijnere afkortzaag. Die afkort vertanding is veel lastiger van vorm en moeilijker om te slijpen. Ik heb dus eerst met de schulpzagen geoefend, begonnen met de grove zagen en dan steeds fijner, wat ook steeds moeilijker wordt.

Hier nog een paar voorbeelden. De bovenste is weer een schulpzaag. Nu met een fijne vertanding en stalen rug om het blad stabiel te maken. Die is heel geschikt om bijvoorbeeld pennen met de hand uit te zagen. Met een scherpe zaag gaat dat trouwens heel makkelijk en snel. Voor een kleiner project loont het dus niet de moeite om de circelzaagtafel helemaal op te gaan bouwen en af te stellen.

Daaronder een hele mooie afkortzaag, een Engelse Smithson ergens uit de 19e eeuw. En ten slotte mijn zelfgemaakte zaagje. Die heeft de fijnste vertanding van al mijn zagen en is ook geslepen als afkort zaag. Die heb ik al veel kunnen gebruiken in het keuken project.

Al die zagen is dus een logische proces geweest. Om dat hele nuttige kleine fijn vertande afkort zaagje te kunnen maken moest ik wel die hele leerschool vanaf de grof vertande schulpzaag doorlopen. Lieke, je hebt gewoon geen gelijk :-)

Zagen slijpen

2010-05-30T16:43:00.002+02:00

Eigenlijk ben ik al een tijdje terug uit de bergen, maar ik heb sindsdien nog niets aan de keuken gedaan. Ik ben begonnen met het slijpen van mijn zagen, en dat is een beetje uit de hand gelopen. Ik heb namelijk nogal wat handzagen:

I might have too many saw. But I sharpened them all over the last two weeks.

Het zijn allemaal ouderwetse zagen, de meeste van voor de oorlog toen een handzaag nog de basis van het timmervak was, en er dus nog echt goede zagen gemaakt werden. Tot nu toe gebruikte ik ze zoals ik ze had gevonden. Ik had er een paar laten slijpen bij een slijperij in Leiden. Maar ik kwam er achter dat die helemaal niet slijpt, hij ponst nieuwe tandjes in het blad. Hele mooie tandjes die dus niet scherp zijn. Zagen slijpen doe je met een driehoeks vijltje, tandje voor tandje. Dat is best een hele klus en ook een kunst die je even moet leren. Op woodworking.nl zag ik dat Caspar Labarre dat best wilde leren, dus heb ik me snel ingeschreven voor een spoedcursus zagen slijpen. Leerzaam en aan te bevelen.

Sindsdien ben ik dus in de ban van de zaag. Zelfs zo erg dat ik een bouwmarktzaagje omgebouwd heb naar een echte zaag. Van dit:

Changed this...

Naar dit:

...into this.

Langzame vooruitgang

2010-04-29T12:43:00.000+02:00

Ik heb er nog vier af. De zichtkant wordt naar mijn bescheiden mening best mooi. Ik moet nog wel beter mijn best gaan doen op de achterkant, daar zijn hier en daar vrij grote spleten zichtbaar.

Maar nu gaan we eerst een week naar Frankrijk, en daarna ga ik nog een week in Zwitserland skien en bergen beklimmen. Dus het hele project ligt een tijdje stil.

Kersenboom

2010-04-26T12:32:00.000+02:00

Zomaar een plaatje van onze kersenboom in bloei.

Hoe maak je de pennen?

2010-04-20T20:20:00.002+02:00

How to make this joint?

Nadat ik het resultaat in de eerdere blogs heb laten zien, is het misschien wel leuk om te laten zien hoe ik dat voor elkaar krijg.

De eerste stap is het zagen. Dat heb ik al laten zien in de Zaagblog. Kan natuurlijk ook met een goede hand kapzaag, maar dat vond ik echt te veel werk. Vervolgens heb ik de latten nog een keer op de futselplank gelegd en geschaafd om zeker te zijn dat de kant haaks en recht is.

Straighten the edge on a shooting board.

Bij het zagen is er in de hoek nog een randje materiaal blijven staan. Dat steek ik weg met een scherpe beitel.

Cleaning the corner with a chisel.

Dan maak ik het schuine vellingkantje met een houten schaaf die ik hier speciaal voor omgebouwd heb.

Chamfering the edge.

Omdat ik ruim gezaagd heb, past de pen nog niet in het gat, hij is te dik. Daarvoor heb ik weer een speciale schaaf, een zogenaamde grondschaaf (Stanley 71). Eigenlijk niets anders dan een plankje waar een schaafbeitel onder hangt. Het grote voordeel hiervan is dat je op deze manier heel makkelijk de wangen (zijvlakken) van de pen parallel houdt.

Thicknessing the tenon with a router plane.

Nu is de pen nog te breed. De spatpen moet nog uitgezaagd worden. Dat doe ik met een kapzaag. Eerst precies af tekenen, dan is het zo gezaagd.

Cutting the haunch.

Nu kan ik de eerste keer gaan passen. Ik let nu vooral op de borst lijnen, de kant waar de regel en stijl tegen elkaar komen. Die moeten goed parallel zijn, zonder gapende kloven. Eventueel kan ik deze nog een beetje aanpassen met een boorschaaf, een Record 073. Alles wordt dus meerdere keren in elkaar gezet en uit elkaar gehaald om hier of daar een frutsel weg te schaven.

Trial fit and adjusting the shoulderlines with the shoulderplane.

Tijd om de verstekjes te gaan snijden. Daarvoor heb ik een blok (Merbau) hout op 45 graden gezaagd en die zet ik hier klem op de stijl. Dan kan ik het hoekje wegsteken.

Cutting the mitred corner with a mitre block.

Het schiet al op. Ik hoef alleen nog de verdieping in de regel te maken waar de verschoven borst van de stijl in past. Eerst voorzichtig inzagen en zo veel mogelijk wegsteken met een beitel. Omdat de beitel makkelijk het hout klieft en de draad van het hout weleens de verkeerde kant op gaat, is dit een eng klusje.

Cutting the relief for the advanced shoulderline.

Dat maak ik dan weer af met de grondschaaf. Twee blokjes aan de zijkant geklemd, als grondvlak voor de schaaf. Zo kan je heel precies werken en een nette uitsparing maken. Het verstekhoekje maak ik weer met behulp van het schuine verstekblok en een beitel.

Finishing the relief with the router plane.

En dan passen, en weer uit elkaar halen en heel voorzichtig hier of daar aanpassen, totdat alles mooi in elkaar zit ( of totdat je het wel mooi genoeg vind). Het is een heel verhaal geworden, maar het is dan ook een hele boel werk die ik me op de hals gehaald heb. Maar het is wel leuk om te doen. Ik heb nu twee kaders klaar. Nog maar 12 te gaan.

Eerste is klaar

2010-04-19T22:24:00.002+02:00

Het eerste raamwerk is klaar.

Ik ben redelijk tevreden. Perfect is het niet, maar de borstlijnen sluiten mooi aan, en er is weinig ruimte in de verstekjes. Het is veel moeilijker om zo'n geheel met vier hoeken netjes te krijgen dan 1 zo'n teststukje. Daar kan je lekker links en rechts randjes bijschaven, maar bij zo'n raamwerk luistert het erg nauw. Wat je linksboven weghaalt kan rechtonder alweer een scheve borstlijn veroorzaken. Maar uiteindelijk is het wel aardig gelukt.

Pennen zagen

2010-04-18T20:26:00.000+02:00

Alle pennen zijn ruw gezaagd. Eerst de verticale zaagsnede, hiermee wordt de "wang" van de pen gedefinieerd. Ik heb hiervoor een soort mal gemaakt waarin de regel rechtop ingeklemd kan worden. Door de mal langs de langsgeleider te schuiven over het ronddraaiende zaagblad heen, krijg je de zaagsnede in het hout. Vervolgens zet ik een latje van 14mm tussen de mal en de regel (11mm groef + 3mm zaagblad) waarna ik nog een keer zaag. Nu staat er aan beide kanten van de pen een zaagsnede.

Hoewel ik de mal echt zo nauwkeurig mogelijk gemaakt heb en de zaagtafel zo goed mogelijk afgesteld, ben ik niet helemaal tevreden met het resultaat. Daarom zaag ik ze een beetje ruim uit en schaaf dit straks netjes op maat.

Vervolgens moeten de borsten nog gezaagd. Dat doe ik op de zaagslede. Een aanslagblokje voor de goede maat een de hele stapel is in no time gezaagd. Omdat ik van die ongelijke borsten wil hebben, leg ik een 3mm dik blokje tegen de aanslag als ik de korte wangen wil afzagen.

Yes, I can.

2010-04-17T22:04:00.001+02:00

Het was even afwachten of het me zou lukken om een fatsoenlijke pen en gat verbinding met ongelijke borsten en een verstek in de hoek, te maken. (zie ook deze blog). Ik heb dus een proefstukje gemaakt. En het is me gelukt:

Nu nog even 56 keer net zo netjes herhalen....

De gaten zijn klaar!

2010-04-12T21:01:00.000+02:00

Even door bijten en alle gaten zijn klaar voor gebruik. Op de een of andere manier zag ik hier van te voren tegenop, maar het viel uiteindelijk wel mee. Ik ben heel tevreden hoe ze geworden zijn, netjes haaks en netjes op maat. De een is best een fractie wijder dan de ander, maar dat valt allemaal wel binnen de toleranties.

Je kan misschien zien dat in de lange latten voor de koelkast de gaten iets korter zijn. Dat komt omdat ik de groeven hier iets dieper uitgefreesd heb. Het paneel dat ik in de vochtigste periode in de garage op maat gezaagd heb is nu in de slaapkamer al 2cm gekrompen. Er zit nu bijna geen beweging meer in. Het hout is van 12% vochtigheid naar 7% gedroogd. Alle andere groeven zijn 1cm diep. Dus als het paneel 2cm kan krimpen en uitzetten is die 1cm groef )onder en boven, dus net aan de krappe kant. Ik heb de groeven van de koelkastdeur dan ook maar iets dieper gemaakt.

Nu ga ik de zaagtafel in orde maken om de pennen te kunnen zagen. Ik verwacht niet dat mijn zaagtafel nauwkeurig genoeg is om dat helemaal perfect te krijgen, dus zal er ook nog wel wat handwerk aan zitten. Ter orientatie, heb ik een schetsje gemaakt van de pen en gat verbinding met de benamingen erbij.

Vierkante gaten

2010-04-10T22:25:00.001+02:00

En als alle gaten geboord zijn, moeten ze nog even rechthoekig gemaakt worden. Dat is nog meer werk dan het boren zelf. Ik doe het dus maar rustig aan, telkens een paar.

Dit is allemaal handwerk. Ik gebruik en paar beitels. Een beitel die net in de breedte past van het gat. Dat is een Engelse beitel, een Marples 7/16 inch, met een buxus handvat. Mooi ding en ligt heel lekker in de hand. Dan een breede beitel, een oude Nooitgedacht met een handvat die "woodworker" heeft gemaakt van esdoorn. En ten slotte om de hoekjes en de splinters een beetje uit te schrapen een wat smallere beitel, ook een Nooitgedacht.

Dat kleine winkelhaakje komt ook uit Engeland. Een setje van 4 verschillende winkelhaken, heel nauwkeurig en ze waren erg goedkoop. Die kleine maten zijn heel handig. Rechts ligt ook nog een paspen, een houtje dat dezelfde dikte heeft als de pennen, en waarmee ik de maatvoering van het gat kan controleren.

Gaten boren

2010-04-08T20:34:00.000+02:00

Gaten boren.Wat valt daar nou over te vertellen? Het zijn er een hele boel, dat wel.

Gaten boren

2010-04-04T21:19:00.000+02:00

De regels en stijlen worden met pen en gat verbinding aan elkaar gemaakt. Dus moet ik een gat gaan maken. Ik heb bedacht om zo'n gat grotendeels met de kolomboormachine uit te boren en de rest met een beitel rechthoekig te maken. Het voordeel van de kolomboormachine is dat het gat in elk geval recht en haaks wordt. De keren dat ik met de hand geprobeerd heb om gaten te hakken werd het meestal erg scheef. Eerst heb ik dus de kolomboor voorzien van een MDF tafeltje met een aanslag van hout. Alles netjes haaks uitgericht en het eerste gat geboord in een proefplankje. Na het keurig rechthoekig gehakt te hebben met een scherpe beitel heb ik gepast met een stukje 11mm dik hout en bleek mijn gat toch behoorlijk scheef in het hout te zitten!

Alles weer gechecked. Het hout nog eens extra nauwkeurig haaks geschaafd en weer boren. Weer scheef. Langzaamaan begon het te dagen. Als alles haaks is voor het boren maar scheef na het boren, dan gaat er iets mis tijdens het boren. Het bleek dat mijn o zo stabiel ogende kolomboor doorbuigt als je met de boorspindel op de tafel duwt. Het is dan ook maar een goedkoop Taiwanees ding en ondertussen al vrij oud, dus zal hij ook wel versleten zijn. Ik heb er nu maar een krik onder gezet om de tafel te ondersteunen.

Op de foto (Let niet op de rommel) zie je de krik onder de tafel zitten. Op de tafel ligt het eerste proefstukje met scheef gat. Ik gebruik geen Gamma boor van 6 boren in een setje voor 5,95 euro. Dit is een speciale Forstner boor van een goed merk. In 11mm was dat nog een hele zoektocht. Deze heb ik uit Engeland geimporteerd. Het voordeel is dat hij echt rond is, echt scherp en van fatsoenlijk staal gemaakt.

Groeven

2010-04-03T21:20:00.000+02:00

Ik heb de freestafel onder controle! Het was gewoon een kwestie van een stabiele langsaanslag en veel kleinere hapjes tegelijk te frezen. Ik probeerde eerst iets van 12 mm diep in een keer te doen en dat ging dus fout. Nu doe ik het in stapjes van maximaal 5mm. Dan heb ik er ook nog een veerplank tegen aan gezet om het hout goed tegen de aanslag aan te duwen en dan ziet het er zo uit:

Die veerplank is een eiken plank warrin ik die vingers gezaagd heb. Een paar gaten om hem aan de tafel vast te kunnen zetten en dan duw ik hem zo tegen het hout dat je enige moeite moet doen om het latje er tussendoor te schuiven. Appeltje eitje, en geen drama's meer.

Na een paar uurtjes frezen had ik alle groeven klaar.

Alles bij elkaar zo'n 40 meter groef van 10 mm diep en 11 mm breed. Morgen eens een beginnetje maken met het boren van de pengaten.

Freestafel

2010-04-01T22:21:00.002+02:00

Een moderne houtbewerkers werkplaats kan niet zonder freestafel. Omdat ik een hele boel groeven moet maken en ik op de een of ander manier niet lekker met de ploegschaaf overweg kan, dacht ik even snel een freestafel te maken. Aan de zijkant van de zaagtafel waar de extra tafel zit heb ik een plaat MDF gemonteerd, verstevigd en wel en daaronder mijn bovenfrees geschroefd. Van boven ziet dat er zo uit:

En van onderen zo:

Mooi, dacht ik, pak een houtje en ga een groefje frezen. Maar halverweg rukt hij het houtje uit mijn hand en slingert dat keihard tegen de deur aan. Oops, ik moet me misschien toch maar even inlezen in het concept van de freestafel. Ik heb het idee dat ik aan de verkeerde kant sta en dat ik iets moet maken tegen de terugslag. Of ik ga me nog eens meer in die ploegschaaf verdiepen.

Tooling up

2010-03-31T21:13:00.000+02:00

Ogenschijnlijk doe ik niet veel op dit moment, maar toch ben ik druk bezig met het project. Ik ben namelijk al het gereedschap klaar aan het maken voor het precisie werk dat gaat komen. Dus de zaagtafel zo precies mogelijk afstellen. De boorkolom zuiver haaks afstellen. Dat had ik ook al een eeuwigheid niet gedaan en dan blijk ik al die tijd scheve gaten gezaagd te hebben! Van MDF en restjes hout maak ik ook allerlei hulpstukken, zoals een houder waar een regel straks rechtop in geklemd kan worden zodat ik op de zaagtafel de pennen kan zagen. En dan weer uittesten en aanpassen natuurlijk.

De /zaagslede die ik een tijdje terug had gemaakt had een eiken latje als geleider, maar dat slijt dus enorm snel. Ik heb nu maar een hele nieuwe zaagslede gemaakt met een koperen geleider (dat had ik toevallig in de goede maat) die geen speling heeft en waarmee ik perfect haaks kan afkorten. Ook wel handig. En zo ben ik overal mee bezig om het te perfectioneren. Ik hoop binnenkort weer eens iets te kunnen gaan maken. Al dat MDF is maar niks eigenlijk.

Geschaafd en gezaagd

2010-03-27T20:59:00.000+01:00

Heh heh, de hele stapel staat klaar. Netjes geschaafd en op maat gezaagd.

Dit was het makkelijke werk. Je moet natuurlijk wel opletten wat je doet, maar het echte werk gaat nu beginnen: Het maken van de verbindingen.

Ik heb nogal wat planken afgekeurd die ik kwa tekening niet vond passen. Hier een paar voorbeelden:

Misschien kan ik die ergens anders nog voor gebruiken. Of als proefstukje of zo.

Regels en stijlen

2010-03-24T15:16:00.001+01:00

Hoewel ik nog niet zo ver ben, zit ik natuurlijk al wel hard na te denken over de vormgeving van de regels en stijlen. Grotendeels ben ik er nu wel uit. Op aanraden van de experts van woodworking.nl maak ik ze iets dikker dan ik oorspronkelijk van plan was, namelijk 25 ipv 22mm. De panelen zijn namelijk 11mm dik, komen in een groef van ongeveer 10mm diep en dan bleef er wel een heel smal randje over. Verder verbind ik de regels en stijlen aan elkaar met een pen en gat verbinding.

Waar ik nog wel mee zit is de vormgeving van de hoeken. Ik wil de rand rond het paneel niet als een scherpe rand houden, dit wil ik graag schuin afwerken. In de hoekjes zit je dan wel met een probleem, hoe je de afschuinig van de regel op de afschuining van de stijl aan laat sluiten. Daar zijn verschillende oplossingen voor. Ik zal er hier drie beschrijven. Door op het plaatje te klikken kan je het beter in detail zien. Het gaat om de hoek waar het pijltje naartoe wijst.

De Ikea methode.

Deze methode wordt door veel meubelfabrieken gebruikt. Het is verre weg het makkelijkste te automatiseren. Je zet gewoon een schuine kant aan alle regels en stijlen en zet ze dan tegen elkaar. Het gevolg is dan wel dat er tussen regel en stijl een V-groef zit. Dat camoufleert gelijk alle onnauwkeurigheden in deze overgang. Ideaal voor massa fabricage. Voor mij zou dit ook heel makkelijk zijn, maar ik vind het gewoon niet zo mooi.

De bovenfrees methode.

Je maakt eerst alle regels en stijlen en laat de kanten gewoon recht. Je zet alles in elkaar en dan draai je met een bovenfrees met V-vormig freesje een keer rond het hele kader en maakt zo de schuine kant. In de hoek krijg je nu ronde hoeken. Dat is echt niet mooi, maar met een scherpe beitel is dat nog wel netjes recht af te steken. Het "nadeel" is dat er nu een stukje kops hout te zien is in dit hoekje. Vooral als je alles afwerkt met olie wordt dit een duidelijk donker gekleurd driehoekje. Een ander "nadeel" is dat voor mijn gevoel de scheidslijn tussen regel en stijl op de verkeerde plek zit. Voor een doe het zelver is dit een prima methode, maar er is nog een verbetering denkbaar.

De methode met de ongelijke borsten.

Dit is een methode die voor een groot deel met handgereedschap gemaakt wordt. Daarom is het ook zoveel werk. Hierbij zit de afschuining in de stijl, maar daarboven spingt de stijl een stukje terug. Die ruimte wordt opgevangen doordat de regel hier juist naar voren steekt. Dit gedeelte van de regel heet de borst, en omdat alleen de zichtkant zo uitgevoerd wordt, heb je ongelijke borsten (zo heet dat nu eenmaal). De achterkant zit niet zo moeilijk in elkaar. In de tekening zie je met rood aangegeven hoe de borsten voor en achter verspringen. Door al die verspringende randjes moet je hierbij veel met de hand zagen en afsteken.

Van het weekend ga ik eens kijken of ik ueberhaupt wel in staat ben om zo'n moeilijke verbinding te maken. Misschien ben ik wel zo'n kluns dat ik toch maar voor de Ikea methode kies. Dat is dan iets waar jullie me tot in lengte der dagen mee kunnen pesten.

Regels en stijlen

2010-03-23T21:52:00.000+01:00

Inderdaad, in het weekend weinig gedaan. Maar ondertussen ben ik toch maar eens begonnen om de kaders die om de panelen heen zitten te maken. Die bestaan uit de regels (de horizontale latten) en de stijlen (verticaal). Ik had al het hout ruwweg op maat gezaagd en deels geschaafd. Nu ben ik begonnen om ze op de goede maat te schaven met de vlak vandikte bank. Op de foto hierboven staan links de latten die nog gedaan moeten worden en rechts staat de oogst van twee avonden.

Ondertussen heb ik toch een paar latten die ik al klaar had staan weer afgekeurd. Het is namelijk de bedoeling dat het kader om het paneel heen niet teveel de aandacht naar zich trekt. De blik moet als het ware naar het paneel toe getrokken worden. Daarom is het beter voor de regels en stijlen kwartiers gezaagd hout te gebruiken. Daarin heeft de draad van het hout een eenvoudig strepenpatroon. In tegenstelling tot dosse gezaagd hout dat vaak vlammen vertoont. Een voorbeeld hieronder.

De linker is dosse, de rechter is kwartiers. Dan heb je nog een soort tussenvorm waarvan ik de Nederlandse term niet ken maar in het engels heet dat "rift sawn", dat is ook gestreept maar met meer ruimte tussen de lijnen. Ik moest dus op zoek in de resterende planken hout om nog mooi kwartiers hout te vinden. Langzamerhand wordt het steeds moeilijker om nog iets fatsoenlijks te vinden. Het is nu echt tussen de knoesten door zagen.

Meer schrapen

2010-03-18T21:33:00.000+01:00

Na m'n blog over schrapers heb ik al heel wat geschraapt, vooral om de oppervlakte beschadigingen die bij het schaven van moeilijk hout ontstaan weer netjes weg te werken. Dan merk je al gauw dat schrapen zwaar werk is. De schraper wordt snel heet en dat is niet fijn voor je duimen. Ook moet je de schraper constant een beetje krom buigen en stevig op het hout duwen, vermoeiend werk dat ik maar een poosje volhou.

Enter the Stanley #80 Cabinet scraper!

Gewoon een soort handvat dat het schraapstaal voor je vasthoudt. Hij heeft ook een vlakke bodem zodat het makkelijker is om te voorkomen dat je greppels staat te schrapen. Deze is niet echt van Stanley maar een van de talloze kopieen. Ik had hem al lang in huis maar kreeg hem toen niet lekker aan de praat. Nu heb ik van een oude zaag een nieuw schraapstaaltje gemaakt, een mooie braam op de rand gezet en het werkt prima. Ik zou de schraapkrul graag nog wat breder zien, maar dat is me nog niet gelukt.

Op dit ogenblik zit er niet zoveel schot in het project. Ik ben ziek geweest en komend week zit vol geplanned met social events. Dus ik beperk me even tot wat kleine klusjes in de avonduren.

Vocht

2010-03-14T12:21:00.000+01:00

Alle panelen zijn klaar. Tijd dus om aan de regels en stijlen (het kader dat rondom een paneel komt) te gaan denken. En toen dacht ik aan de diepte van de groef die ik moet gaan maken en waar het paneel in komt te zitten.

Deze panelen zijn van massief hout, dus zullen ze krimpen en zwellen met het weer. Daarom zitten ze zwevend in de groef, ze worden niet vastgelijmd. De vraag kwam dus bij me op, hoeveel gaan ze zwellen en krimpen? Dat is namelijk belangrijk omdat de groef diep genoeg moet zijn om deze maatverschillen op te vangen. En om daar iets over te weten te komen moet ik de vochtigheid van het hout weten. Dat meet ik met dit apparaat:

Je steekt de pennetjes in het hout en met het lampje en de draaiknop kan je de vochtigheid meten. Toen ik het hout kocht zat het op 12%. Bij het begin van het project meette ik 9%, ook als ik een plank doorgezaagd had en in het midden kon meten. Het hout was dus goed door en door geacclimatiseerd. Maar nu is de kou en de vorst weg en zitten we weer in een vochtig klimaat. De dunneplankjes veranderen snel met het weer, dus die zitten nu weer op 12%. Veel meer dan het hout van de meubels in huis waar de CV aanstaat, die zijn ongeveer 8%.

Ik heb het hout dus maar naar binnen gehaald en onder het bed opgelat. Dat was even schrikken, de volgende dag zag het er zo uit:

De bovenste planken konden van boven veel sneller drogen dan van onderen, dus trokken ze krom. Ik heb ze omgedraaid en nu zijn ze wel weer aardig recht. Hopelijk wordt het nog wat beter. De langste plank, diw voor de koelkast gebruikt gaat worden is 110cm lang gemaakt. Hij is nu al een heel einde droger en zit nu op 109.1 cm. Dat gaat hard!

Vocht en hout is een heel gedoe.

Beitels

2010-03-06T17:09:00.000+01:00

Ik heb al een hele tijd een stel oude beitels die ik meer gebruik om te snijden dan om te hakken. Daar wordt dus niet met de hamer op geramd, maar die worden met handkracht gebruikt. Ze zijn bedoeld voor het fijne werk dus. Nou was het altijd al een allegaartje en de handvaten waren door vorige bezitters flink verbruikt en dus niet echt comfortabel meer. Het zijn een paar Nooitgedacht beitels en twee zweedse van E.A Berg.

Op het forum van woodworking.nl bood woodworker aan om een paar nieuwe handvaten voor me te draaien. Ondertussen had ik nog een iets grotere en een heel smal beiteltje gekocht. Ik heb wat esdoorn balkjes naar woodworker gestuurd, samen met een paar messing busjes die ik op mijn werk gedraaid heb. En dit is het resultaat geworden:

Als je op de foto klikt kan je het nog beter zien :-)

Het zijn er nu nog 6. Ik moest namelijk het gat op de juiste breedte en diepte uitboren voor de verschillende beitels en ik ben zo slim geweest om het bij eentje te groot te boren. Daar heb ik nu dus een een deuvel ingelijmd en die moet even drogen. Het hout heb ik verder behandeld met olie, en als dat goed droog is zet ik ze nog in de was. Ze zijn nu tenminste allemaal even mooi en ze liggen echt heel lekker in de hand. Een succes dus.

Schraper

2010-03-01T17:44:00.000+01:00

Ik heb mijn schraper weer eens opgeduikelt. Het lukt me namelijk niet altijd om met de schaven een mooi egaal oppervalk te krijgen. Vooral als de draad van het hout alle kanten opgaat, dan krijg je met schaven toch snel beschadigingen. Dan kan je gaan schuren, maar veel leuker is om dan een schraper te gebruiken.

De mijne is gemaakt van een oude Gamma zaag. Gewoon een rechthoekje uitgezaagd en een kant mooi vlak gemaakt met een haakse zijkant, gepolijst op de wetsteen. Dan maak je een braam op die kant. het hele process wordt hier beter uitgelegd: Scraper

En dan heb je eigenlijk een soort minischaafje, dat je alle kanten op kunt gebruiken zonder dat je de houtvezels eruit rukt, zoals met de schaaf weleens gebeurd en zonder een hoop herrie en stof te produceren, zoals met de schuurmachine gebeurd.

Je houdt hem iets naar voren leunend, totdat de braam goed grijpt in het hout. dan ga je schrapen. Wel oppassen dat je geen kuilen maakt. Als je geen krulletjes maar alleen stof produceert, dan moet je weer een nieuwe braam maken. Het resultaat ziet er dan zo uit:

Dit was een stukje hout met kleine kringeltjes, net oogjes, in het hout.

Ondertussen ben ik bezig met de laatste plankjes, deze zijn voor de bovenkastjes. Alles eerst weer goed uitzoeken tot ik een mooie compositie heb.

Daarna op breedte zagen en gelijk maar twee plankjes te smal gezaagd. !@#$%

Gelukkig had ik nog wat plankjes liggen en heb ik een nieuwe, iets minder mooie compositie gemaakt. Alles is nu netjes op maat geschaafd en van de week hoop ik het allemaal te kunnen verlijmen.

Zaterdag

2010-02-27T20:58:00.000+01:00

Vandaag had ik eigenlijk niet zoveel zin. Dat kwam omdat het tijd was de schaafbeitels weer eens te slijpen. Niet m'n lievelingsklusje. Maar het is toch ook nog gelukt om het paneel voor de ijskast in de lijmkklem te krijgen. De klem is nu eens helemaal bezet.

Toch nog een heleboel gedaan eigenlijk. Alle beitels zijn weer scherp. En ik heb een schraper geslepen, die is heel handig om een hoop schuurpapier te besparen. In een volgende blog zal ik die eens voorstellen.

Raar hout.

2010-02-22T11:57:00.000+01:00

Eigenlijk had ik voor esdoorn gekozen om een mooie roomblanke keuken te maken. Maar dan had ik wel wat meer geld voor het hout uit moeten geven. Even ter vergelijking, ik heb 400/m3 betaald. Fijnhout in Arnhem vraagt 3300/m3. Dat is dan wel het mooiste Amerikaanse hard maple natuurlijk. De meeste zagerijen zitten zo rond de 1000 - 1500/m3 voor inlands esdoorn. Ik mag dus niet al te hoge eisen stellen. Eigenlijk vind ik het helemaal niet erg dat het allemaal wat bonter wordt, dat is juist wel interessant. Als het echt allemaal te wild wordt, kan ik het altijd nog geel verven....

Een paar typische eigenaardigheden in mijn hout:

Deze donkere verkleuring komt van de kern van de boom. Een boom bestaat van buiten naar binnen achtereenvolgens uit de volgende delen:

- Bast met het cambium. Voor de houtbewerker niet zo interessant, voor de levende boom juist wel, want hier zit het leven en de groei van de boomstam.

- Spint. Dit is een mindere kwaliteit hout.

- Kernhout. Dit is het beste hout van de boom. Overigens, tegenwoordig worden bomen zo jong gekapt dat er vrij veel spint is. Bij esdoorn is het verschil ook niet zo groot.

- En dan heb je de kern. Dit is het oudste hout van de boom, zeg maar van toen de boom nog een jong boompje was. Bij mij zitten er dan ook veel knoesten in, logisch want een jonge boom heeft niet gelijk een 15 meter hoge takloze stam. De kern vormt vaak een probleem bij het drogen omdat het hout daar gaat scheuren en vervormen.

Ik probeer deze donkere kerndelen zo toe te passen dat er een doorgaande lijn tussen de kastjes te zien is.

Boven het donkere kernhout zie je hier een golvend patroon. Een soort tijger strepen. Dit is eigenlijk een groeidefect van de boom, waarbij de jaarringen golvend verlopen. Dit effect is zeer gezocht bij onder andere gitaarbouwers. Ik heb er maar een paar stukjes van, anders had ik de hele stapel wel met vette winst kunnen verkopen. Doordat de draad van het hout telkens van richting verandert, is dit bijna niet te schaven.

Hier zie je slaap. Rare vlekkerige verkleuringen. Dit is een schimmelinfectie, ik geloof dat dat een fout is bij het drogen. Ik vind dit wel het leukste effect.

Als je op de foto's klikt krijg je een vergroting te zien.

Oogst van het weekend

2010-02-22T11:29:00.000+01:00

Niet slecht toch? Dit zijn de panelen voor de 60 cm brede kastjes links van het fornuis. Hiermee heb ik nu alle panelen voor de onderkasten en lades klaar. Het hout voor de koelkastdeur is nu ook bijna klaar, moet alleen nog gelijmd worden. Dan blijven de bovenkasten over.

Met deze panelen liep ik te tobben om ze op de uiteindelijke breedte te krijgen met de tafelzaag. Die is daar eigenlijk te klein voor. Bij de eerste heb ik geprobeerd uit de vrije hand te zagen met die circelzaag maar dat was bepaald geen succes. Tja, wat doe je als het hout te groot is voor de machines? Dan trek je een lijntje met potlood en pak je gewoon de handzaag.

Dit is een Disston D8 zaag van ergens begin vorige eeuw, toen een handzaag nog belangrijk was voor een timmerman en er dus ook echt goede zagen gemaakt werden. Ik heb hem laten slijpen bij Vlijm in Leiden en het is nu een genot om mee te werken. Het nadeel van handzagen vind ik wel dat het hout aan de onderkant zo splintert. Daar moet je eigenlijk eerst een groef krassen met een mes.

Het is weer weekend

2010-02-20T22:17:00.000+01:00

Het is weer weekend, dus wordt er hard doorgewerkt, anders komt het nooit af. 's Ochtends kom ik trouwens wel een beetje traag op gang, maar eenmaal in de werkplaats ben ik gelijk weer enthousiast. Zeker als het kacheltje brand, want het is nog best koud.

Ik heb eens alle handelingen gefotografeerd die nodig zijn om zo'n paneeltje te maken. Eerst de plankjes weer netjes op de vlakbank glad en strak schaven. Ik schaaf nu hele kleine beetjes tegelijk en voer het plankje langzaam door, om het hout zo min mogelijk te beschadigen.

Als ik dan weer een mooie vlakke kant heb zet ik die tegen de haakse aanslag om een van de zijkanten haaks en recht te maken.

Daarna gaat hij in de vandiktebank. Die zit onder de vlakbank. Hij gebruikt dezelfde messen die nu dus het hout aan de andere kant schaven. hierbij moet ik telkens controleren of ik al op de goede maat van 11 mm zit.

Nu hebben de plankjes dus al 3 vlakke en haakse kanten en zijn we een uurtje verder. Nu ga ik eerst nog een keer controleren of het een mooi geheel wordt en ga ik alles goed markeren, zodat ik straks geen fouten maak bij het lijmen.

Ik kijk ook goed waar ik ze op breedte wil zagen, dat is dan het volgende klusje.

De plankjes kunnen nu echt netjes geschaafd en geschuurd worden. Op de vlak vandikte bank heb je toch meestal ruwe plekken en zelfs hapjes uit het hout getrokken. Ik probeer zoveel mogelijk te schaven, maar dat lukt niet altijd. Eigenlijk zou ik dan verder kunnen gaan met schrapen, maar ik kies nu even voor het gemak en pak de schuurmachine om de laatste ongerechtigheden weg te werken.

Ondertussen moeten ook de notenhouten strips gezaagd worden.

En die worden dan weer geschaafd vooral om de zaagsporen weg te werken. Ze komen behoorlijk recht van de zaagtafel, dus daar maak ik me verder geen zorgen over. Ik schaaf gewoon met een zoetschaaf een paar dunne krulletjes.

De randen van de plankjes zet ik nog een keer op de futselplank, om er echt zeker van te zijn dat ze haaks, recht en netjes zijn. Dat lijmt het beste. Ik ben klaar als er zulke mooie krullen afkomen en de planken recht zijn.

Nu kunnen ze eindelijk in de lijmklem. Dat is met zoveel lijmnaden nog een hele hektische klus. Je mag niet al te lang wachten met de klem aan te draaien, want de lijm droogt snel.

Na het drogen gaat het hele paneel weer op de werkbank. De noten strips steken een flink eind uit. Overal zitten lijmkorsten en het is natuurlijk nooit helemaal 100% recht en vlak. Dus weer schaven en schuren.

Ik ben nu wel een paar uur verder. Als het paneel dan op de uiteindelijke maat gezaagd is, ziet het er zo uit.

"Nieuwe" boorschaaf

2010-02-18T11:23:00.000+01:00

Ik kon het weer eens niet laten, en heb op ebay een oude Record 073 boorschaaf gekocht "voor weinig". Wat is dat toch met schaven, dat je er nooit genoeg van schijnt te hebben? Het nadeel van zo'n verzameling is wel dat je telkens veel slijpwerk hebt.

Dit is de grootste maat boorschaaf die er schijnt te zijn. Hij is dus echt groot, en bijna 2kg zwaar. Hij schijnt vooral bedoelt te zijn om kantjes en randjes af te werken. ik heb hem vooral gekocht om straks de pen en gat verbindingen te kunnen tweaken. Na het zagen is er natuurlijk altijd wel een randje dat een beetje scheef is of zo, en daar is dit het geeigende gereedschap voor.

Het bijzondere van dit soort schaven is dat de beitel helemaal van de ene naar de andere zijkant loopt, waardoor je goed in de hoekjes kunt komen. Ook is de zijkant haaks op de bodem, waardoor je makkelijker haaks werk af kunt leveren. Alleen is dat bij deze schaaf niet helemaal haaks, dus daar zit nog wel wat werk voor mij. Maar alles bij elkaar is het een prachtig ding (if you are so inclined).

Zaagslede

2010-02-15T20:03:00.000+01:00

Hoewel mijn zaagtafel met een roltafel uitgerust is, vind ik toch dat het hout daarmee te veel splintert. Het wordt niet genoeg ondersteunt. Daarom maar een zaagslede gemaakt:

Onder deze slede zit een eikenhouten latje dat precies past in de gleuf in de zaagtafel. Daarmee kan je het hout dus haaks en veilig door de zaag halen.

Na een weekend hard werken is dit de oogst. Valt wel een beetje tegen eigenlijk. Zo ben ik nog wel een tijdje zoet.

Oops

2010-02-14T16:38:00.000+01:00

Zo blij was ik dat de vandiktebank weer werkt dat ik wat al te enthousiast tekeer ging. Dat ding is behoorlijk agressief en ik zat op 10mm dikte voor ik met m'n ogen kon knipperen. Oops.

Eerst wou ik het plankje al op de brandstapel gooien, maar het leven is toch een voordurend vallen en weer opstaan, dus heb ik maar een reparatie bedacht. De achterkant is toch uit het zicht. Dit worden de ladefronten en die zitten tegen de echte lade aangeschroefd. Ik heb dus een 1mm dun strookje afgezaagd van een andere plank, en dat strookje achterop de te dunne plank gelijmd. Even op de preciese maat geschaafd, en alweer een blunder recht getrokken.

Op de linkerkant en de kopse kant is het strookje zichtbaar. De achterkanten zijn trouwens toch heel grof vol ruwe plekken waar de vandiktebank het hout gemarteld heeft.

Nog zo'n oops moment. Op het moment dat ik de plankjes al met lijm in sta te smeren, dringt het nogal eens tot me door dat ik nog iets vergeten ben. De plankjes op de goede breedtemaat zagen of zo. Dus heb ik meer even checklijstje gemaakt.

Eerste paneeltjes

2010-02-13T20:05:00.001+01:00

Gelukkig heb ik vandaag weer wat opbouwend werk kunnen doen. Bij de vandiktebank heb ik alles wat met de aandrijving van de transportrollen te maken heeft maar eens goed schoongemaakt en geolied. Op aanraden van het woodworking.nl forum. En ik moet zeggen, tot nu toe gaat het goed. Hoopvol gestemd dus maar verder.

De eerste plankjes die voor de paneeltjes bedoeld zijn heb ik nu maar eens van de stapel gepakt. Ze zijn nog steeds niet echt recht. Maar zeker ook niet hopeloos krom. Ik ben maar druk aan het schaven gegaan. eerst de showkant om een mooi vlak oppervalk te krijgen. Vervolgens in de vandiktebank om ze op 11 mm af te schaven. De showkant heb ik zoveel mogelijk met de handschaven geprobeerd, omdat er op de vlakbank toch wel wat beschadigingen in het houtoppervlak komen. Het is namelijk geen makkelijk rechtdradig hout, maar de draad golft alle kanten op. Ook met de hand is het niet helemaal gelukt, dus de laatste plekjes heb ik maar met schuurpapier gedaan.

Vervolgens op de lange futselplank een rechte en haaks kant gemaakt. De futselplank is gewoon een vlakke plaat van spaanplaat met een verhoging in de lengterichting van triplex. Aan het eind een aanslag haaks op schaafrichting.

Het te schaven plankje leg ik vast met twee klemmen. Het voordeel hiervan is dat je schaaf echt haaks op het plankje blijft staan. Je moet nog wel zorgen dat je recht blijft schaven. Maar dat is niet zo moeilijk, eerst doe ik een paar kortere schaafstreken in het midden tot de kant licht hol is. Dan 1 of 2 streken over de volle lengte. Het gevolg is dat hij een heel klein beetje hol is, wat verre te verkiezen is boven een bolle kant. Dan controleren en evt. nog een beetje bijwerken.

Tussen de plankjes wil ik een strookje notenhout hebben. Die heb ik van een plankje gezaagd die een paar milimeter dikker is dan de esdoornplankjes. Het strookje steekt dan iets uit, maar dat is zo weer vlak geschaafd. Na het zagen van het smalle strookje notenhout schaaf ik ze nog even om de zaagsporen weg te halen. Dit moet wel voorzichtig gebeuren om alles recht te houden.

Ten slotte gaat alles in de lijmklem. Dat is echt een geniaal ding. Het haalt alle stress van deze lijmklus weg, omdat je zeker weet dat alles netjes recht en vlak zit. Met losse lijmklemmen loop ik altijd hektisch allerlei last minute aanpassingen te verrichten. Je hebt nu eenmaal niet zoveel tijd totdat de lijm begint te verharden, en met lijm tussen de delen glibbert alles vrolijk alle kanten op. Ik gebruik overigens doodgewone witte houtlijm. (sorry, de foto is niet helemaal scherp geworden.)

Nou, en dan na een laatste schaaf en schuurbeurt, en alles op maat zagen, is dit het resultaat van een middag hard werken.

Machinepech

2010-02-11T19:52:00.000+01:00

Het leven van een keukenbouwer gaat niet altijd over rozen. Bij het schoonmaken van de zaagtafel viel hij van het onderstel af..... Sukkel. Het gevolg was dat de roltafel een flinke tik had gehad en scheef naar beneden wees.

Vandaag heb ik dan maar een dagje machine onderhoud ingeplanned. Eerst die roltafel weer rechtgezet. gelukkig waren alleen maar de twee draagarmen verbogen. Daarna moest alles weer afgesteld worden, zodat na het zagen de planken ook haaks zijn. Dat lukte allemaal wel, alleen bleek er midden in de gietaluminium tafel een hobbel te zitten. Dat was me nog niet eerder opgevallen. Wat te doen? Ik heb maar gewoon de bandschuurmachine gepakt en de hobbel er uit geschuurd.

Er zit nu dus een kale plek op. Maar beter een kale plek dan een hobbel waar de plankjes op liggen te wiebelen, dan worden ze nooit netjes haaks.

Ten slotte nog de vandiktebank even geprobeerd te gebruiken, maar daar bleek telkens de aandrijfriem van de transportrollen van het wiel te glijden. Die riem is zeker uitgelubberd. Eerst maar eens zien waar ik een ander te pakken krijg.

Kantenschaafje

2010-02-10T15:24:00.002+01:00

Het meeste werk zal ik met machines doen. Ik heb een vlakvandiktebank, een zaagtafel en een kolomboormachine staan. Allemaal geen super profi machines, want zoveel ruimte heb ik niet.

Maar eigenlijk vind ik het leuker om met handgereedschap te werken. Dit project is voor mij echter een graadje te groot om helemaal met de hand te doen. Vooral het ruwe werk, het schulpen (in de lengte van een plank zagen), en het op dikte schaven van een plank is met de hand niet leuk meer. Machines zijn dan erg prettig.

Maar af en toe een schaaf of een handzaag gebruiken is helemaal niet verkeerd. Ook leuker voor de buren.

Om de kanten van de planken schuin af te werken, heb ik een oud houten schaafje omgebouwd.

Het werkt heel simpel. Je stelt de gewenste breedte in, en schaaft dan op rand van de plank tot er niets meer gebeurd. Dan heb je een mooi en regelmatig vellingkantje.

In de praktijk is het toch wel iets listiger. Je moet wel de beitel telkens op dezelfde plek terugzetten als je die geslepen hebt. dat betekend dus telkens even een proefstukje maken en evt. bijstellen.

Welkom

2010-02-10T14:30:00.007+01:00

Welkom op mijn nieuwe blog.

Na lang plannen maken en ideeen uitwerken, ben ik eindelijk begonnen met de bouw van een houten keuken. Hout, geen spaanplaat, omdat werken met hout leuk is. Eerst heb ik met Sketchup een ontwerpje gemaakt. Dat was nog helemaal niet makkelijk. Het is erg wennen om in 3d te tekenen. De constructietekeningen heb ik dan ook maar weer met potlood en papier gemaakt. Maar dit is het dan geworden:

We hebben gekozen voor simpele lijnen. Een los fornuis en afzuigkap en veel brede lades. Misschien was het nog mooier geweest zonder bovenkastjes, maar ja, je moet ook wat bergruimte hebben natuurlijk. In de hoek zit niks. Voor de lades wil ik Blum tandem geleiders gebruiken, die zijn wel wat duurder, maar op het totaal maakt dat toch niet zoveel uit. De bovenkastjes zou mooi zijn met klapscharnieren. In de linker hoge kast zit de koelkast.

Al in september had ik op marktplaats een aanbieding voor esdoorn planken gezien van het type veel voor weinig. Ik heb ongeveer een halve kuub gehaald voor 200 euro. Dat is spotgoedkoop. Maar de eerlijkheid gebied te zeggen dat het hout er ook naar is. Er zitten erg veel knoesten in, en veel donker harthout. En de planken zijn soms zo krom als een hoepel. Maar daar staat weer tegenover dat ik nu zoveel heb, dat ik wel ruimhartig kan zagen. Ik heb het hout in de garage in het houtrek gelegd en daar rustig een paar maanden laten liggen, zodat het nog een beetje na kon drogen en aan de werkplaats acclimatiseren. Hopelijk gaat dat straks helpen om kromtrekken te voorkomen.

Deze houtstapel is bedoeld voor de frontjes. Ik wil paneeldeurtjes en ladefronten maken. Dat is een kader van 6 cm brede, 2,2 cm dikke, regels, waartussen een paneel van 11mm dik, gemaakt van 12 cm brede plankjes. Die plankjes wil ik dan van elkaar scheiden met een smal stripje notenhout.

Om die paneeltjes te lijmen kon ik natuurlijk gewoon met lijmklemmen gaan worstelen, maar ik dacht dat het makkelijker gaat met een speciale lijmklem. Die heb ik dus maar gemaakt van wat overtollig spaanplaat en aluminium balkjes.

De plankjes gaan dus tussen de aluminium balkjes en kan je met de bouten (bovenaan) tegen elkaar persen. Om ze goed plat tegen het spaanplaat te duwen zijn de vuren houten balken en een zak vol wiggetjes.

Ik had de mooiste planken uitgezocht, voor zover ik dat in het ruwe hout herkennen kan. Dat herkennen daar wordt ik trouwens steeds beter in. In het begin ziet alles er hetzelfde uit, maar nu zie ik toch vrij snel waar de knoesten en donkere plekken zitten. Affijn, die planken heb ik ruim op de gewenste lengtes gezaagd en op de vlakvandikte bank tot mooi hout van ongeveer 30mm geschaafd. Die wou ik graag nog een keer doorzagen, maar mijn zaagtafeltje bleek niet genoeg power te hebben. Dus heb ik ze weggebracht naar een timmerbedrijf die ze in twee keer 13.5 mm gezaagd heeft. Nu kon ik ze in de huiskamer uitleggen en een meer of minder fraai ensemble creeeren.

En daar ben ik nu. Ik heb een flinke stapel plankjes. Ondertussen heb ik ook het hout voor de regels gezaagd en geschaafd, ook weer ruim op maat. Alles staat nu opgelat en laat ik weer een tijdje met rust. Zo kunnen alle vochtverschillen weer verdwijnen. Als het daarbij eventueel weer een beetje kromtrekt heb ik ook genoeg vlees om alles weer vlak te schaven.

Je zou nog niet zeggen dat dit een keuken gaat worden.