Pennen nog niet klaar...

Bij het passen van de paneeltjes in de frames, zag ik dat er wel heel veel speling was bij de ladefronten. Even alles nagemeten, en inderdaad, de 90 cm brede fronten zijn bijna 91cm geworden. Geen idee waar het fout is gegaan, want alle 60cm brede kastdeurtjes zijn wel precies op maat.

Ik heb nog proberen te bedenken waar ik kon gaan sjoemelen met de maten, maar uiteindelijk is er maar een oplossing, de frames moeten gecorigeerd. De hoeveelheid werk valt denk ik wel mee. Het gaat om 7 frames die aan 1 kant korter moeten. Gelukkig korter, want langer zou een beetje moeilijker zijn.

Mooi schaven.

De laatste dagen ben ik druk geweest met het mooi glad schaven van de frames. En niet alleen glad, maar ook zo dat in de hoeken, waar de regels en stijlen samenkomen, alles op hetzelfde niveau ligt. Eerst natuurlijk de schaafbeitels lekker scherp geslepen en dan lekker aan de slag. Zoals ik al eerder geschreven heb, is mijn esdoorn hout niet netjes recht van nerf. Het gaat vaak op en neer, soms zelfs echt golvend. Vaak zit er een knoestje en daar omheen is de nerf helemaal wild. Schaven is dan niet zo makkelijk, omdat je snel het oppervlak beschadigt. Laat ik dat eens uit leggen met een plaatje.

Hier zie je hoe de beitel tegen de nerf in schaaft. De punt van de beitel is nu snel geneigt om een splinter op te pikken die dan langs de nerf diep in het hout uitscheurt, ipv netjes afgesneden te worden. In de tekening zie je het hout dan ook voor de beitel uitdiep wegscheuren. Niet tegen de nerf inschaven dus, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan als die alle kanten op draait. Gelukkig zijn er nog meer oplossingen. In de eerste plaats een hele scherpe beitel en dunne krullen schaven. Dat voorkomt al veel ellende. Een andere oplossing heeft te maken met de hoek ´A´ waaronder de schaafbeitel staat. Je kan je voorstellen dat als de hoek A kleiner is, de beitel dus platter ligt, hij veel makkelijker een splinte oppikt. Andersom wordt het gedrag beter als de hoek A groter wordt.

Een hoek van 45 graden s standaard, een mooi compromis waarbij je zacht hout en niet te moeilijk hard hout goed kunt schaven. Bijna alle schaven hebben de beitel dan ook onder een hoek van 45 graden staan. Een hoek van 50 graden heet York pitch. Dit werd vroeger al  veel gebruikt voor moeilijker hardhoutsoorten. Mijn infill schaaf heeft een hoek van ongeveer 49 graden, bijna York pitch dus. Maar voor dit esdoorn is dat soms nog niet genoeg. Daarom heb ik een Stanley # 4 (die normaal een hoek van 45 graden heeft) omgebouwd naar bijna 60 graden. Dat is heel eenvoudig door bij de punt van de beitel aan de vlakke zijde een tegenhoekje te slijpen.

Dus zonder iets aan de schaaf zelf te veranderen kan je zo heel makkelijk de moeilijkste houtsoorten schaven. Nadeel is wel dat het schaven zwaarder gaat en dat de beitel sneller bot wordt. Ga je met een nog grotere hoek werken dan kom je in het terein van de schrapers.


En zo ziet het er dan in het echt uit. De Stanley #4 vooraan. De Infill  schaaf is dat lompe ding daarachter. En op het hout staat de schraper want soms is dat het enigste wat nog goed werkt. Schrapen is nog veiliger tegen beschadigingen maar laat niet zo'n glad oppervlak achter. Ten slotte een beetje schuren met fijn schuurpapier om een blokje gewikkeld.

Pen en gat is klaar!

Na een lange stilte weer eens een berichtje. In de zomer heb ik het razend druk gehad met andere leuke (en minder leuke) dingen. Mijn motorfiets weer eens gangbaar gemaakt. De auto had wat kuren in het onderstel die ik verholpen heb. Klusjes in en om het huis en vooral heel veel vakantie. Lekker rotsklimmen in Frankrijk en Italie:



Hollidays on sunny rock in france and Italy.
Checking out some countertop material...

Ik kreeg al opmerkingen bij het blog over het trage tempo. Zelfs de suggestie om naar de "keukenconcurrent" te gaan. Over die toko wil ik wel iets kwijt. Want oh dear, wat een dieptrieste bedoening is die keukenconcurrent! Behalve dat het er treurig uitziet met dat supergoedkope geel aan alle kanten en de krakkemikkige opbouw van de showmodellen, is heel de bedrijfsfilosofie zo fout. Het draait daar niet om de verkoop van keukens, het draait alleen nog maar om geld. De klanten staren zich blind op de zogenaamde kortingen en de verkopers zijn getraint om die klanten vervolgens een poot uit te draaien.

Ondertussen vind ik het leuk om juist een beetje ouderwetse kwaliteit te produceren, al kost het dan wat moeite. Voor de vakantie was ik al bijna klaar met alle pen en gat verbindingen, maar nu heb ik dat hoofdstuk afgerond. Het was "iets" meer werk dan ik van te voren had bedacht, maar ik had dan ook niet de makkelijkste oplossing gekozen. Ik ben er heel blij mee hoe het uiteindelijk geworden is. 95% tevreden zal ik maar zeggen. Hier zie je de hele stapel, met het laatste deurframe ervoor.

All the tenons and mortices finished with mitered corners.

Het volgende project is het mooi glad schaven van de zichtbare delen. De verschillende delen liggen ook niet altijd helemaal netjes in hetzelfde vlak, dus dat kan ik dan gelijk corrigeren. Daarna ga ik de paneeltjes weer onder het bed vandaan halen en die op maat maken zodat ze netjes in de frames passen. Ik weet nog niet precies hoe ik dat allemaal aan ga pakken.

De laatste kaders in aanbouw

Het heeft allemaal even geduurd, maar ik ben nu bezig met de laatste kaders. Deze zijn voor de 4 bovenkastjes. Ik doe het rustig aan, want het is bloedheet in het schuurtje. Door die hitte was ik zeker niet zo geconcentreerd meer, want bij het vlak en op dikte schaven van de pennen ging het niet helemaal goed. Ik had bij een paar pennen teveel van een kant afgehaald waardoor de regel niet in het midden van de stijl zat. Op zich geen probleem, want ik moet de regels en stijlen toch nog schaven tot alles netjes op elkaar aansluit, maar de groef moet wel precies doorlopen. Daar mag geen sprongetje zitten in de hoeken.

Dus ik moest de pen opschuiven. Dat kan natuurlijk niet, dus heb ik een dun lapje hout op de zijkant van de pen gelijmd waardoor die weer dikker wordt en ik opnieuw kon gaan schaven.

Reparing an offset tenon.

Zo dus. Na het schaven blijft er van dat lapje hout erg weinig over, maar precies genoeg voor een goede verbinding. Nu loopt de groef weer mooi door in de hoek. De buitenkant sluit niet zo mooi aan, daar moet ik nog wel wat gaan schaven.

Now the groove fits nicely again.

Velling kanten schaafje

In mijn vorige blogbericht schreef ik dat ik nogal wat problemen had met het schaven van de vellingkantjes (de schuine kantjes). Dat lijkt nu opgelost met een modificatie van mijn schaafje. Ik heb de geleiderails nu in een hoek van ongeveer 10 graden gezet. De beitel schaaft nu scheef in het hout, waardoor je meer als een mes in het hout snijdt. Je moet nog steeds goed opletten welke richting je opgaat. Maar de lange stijlen van de koelkast deur heb ik zonder problemen kunnen afschuinen, terwijl die een nogal golvende draad hebben.

Modified chamfer plane. Now with build in skew.

Je kijkt hier tegen de bodem van de schaaf aan, liggend op een van die stijlen. Het ziet er allemaal nogal provisorisch uit, maar het werkt als een dolle.

Weer in het gareel

Langzaam aan begin ik weer aan de keuken te werken. Ik heb nu de regels en stijlen van de drie onderkastjes in aanbouw. Ik heb even terug moeten kijken in het blog om te zien hoe ik het ook alweer deed! Toch handig om dit bij te houden. Echt snel gaat het nog niet want er liggen nog heel veel andere klusjes op me te wachten (en ik heb er al een heel stel gedaan ook).

Ik heb af en toe problemen met het schaven van de schuine kantjes en de inkeping bij de versprongen borsten. Als de draad van het hout mooi gelijkmatig loopt is er niets aan de hand. Maar het gaat nogal eens op en neer en als je dan zo tegen de draad in staat te schaven kan het makkelijk gebeuren dat de beitel opeens een splinter oppikt en lekker diep uitscheurd. Dat gebeurd natuurlijk altijd als je bijna klaar bent. Meestal weet ik het wel op tijd op te vangen en dan is het verder een kwestie van schrapen of zelfs schuren om het randje verder netjes recht af te werken. Maar hier is dat dus niet gelukt en zit ik met een deuk in het schuine randje, daar vlak boven het platte streepje van de 2:

Er zijn veel opmerkingen gekomen over mijn handzagen. Lieke verklaart me natuurlijk voor gek... Waarom heb ik zo veel zagen? Eigenlijk zou ik er nog veel meer willen hebben. Zagen zijn leuk om te verzamelen. Ze zijn niet duur en er zit een rijke geschiedenis achter. Maar het is ook nog een beetje nuttig, want elke zaag heeft een ander doel. Je hebt natuurlijk grove en fijne zagen, maar zo heb je ook verschillende zagen voor dwars op het hout of in de lengte. Afkort- en schulpzagen heet dat. Daarvoor heb je een andere tandvorm nodig. Dwars op het hout moet je de houtvezels als het ware doorsnijden, de tanden lijken dan meer op kleine mesjes. In de lengte lijken de tanden meer op kleine beiteltjes.

Dit zijn bijvoorbeeld een hele grove schulpzaag voor het zagen in de lengterichting en een veel fijnere afkortzaag. Die afkort vertanding is veel lastiger van vorm en moeilijker om te slijpen. Ik heb dus eerst met de schulpzagen geoefend, begonnen met de grove zagen en dan steeds fijner, wat ook steeds moeilijker wordt.

Hier nog een paar voorbeelden. De bovenste is weer een schulpzaag. Nu met een fijne vertanding en stalen rug om het blad stabiel te maken. Die is heel geschikt om bijvoorbeeld pennen met de hand uit te zagen. Met een scherpe zaag gaat dat trouwens heel makkelijk en snel. Voor een kleiner project loont het dus niet de moeite om de circelzaagtafel helemaal op te gaan bouwen en af te stellen.

Daaronder een hele mooie afkortzaag, een Engelse Smithson ergens uit de 19e eeuw. En ten slotte mijn zelfgemaakte zaagje. Die heeft de fijnste vertanding van al mijn zagen en is ook geslepen als afkort zaag. Die heb ik al veel kunnen gebruiken in het keuken project.

Al die zagen is dus een logische proces geweest. Om dat hele nuttige kleine fijn vertande afkort zaagje te kunnen maken moest ik wel die hele leerschool vanaf de grof vertande schulpzaag doorlopen. Lieke, je hebt gewoon geen gelijk :-)

Zagen slijpen

Eigenlijk ben ik al een tijdje terug uit de bergen, maar ik heb sindsdien nog niets aan de keuken gedaan. Ik ben begonnen met het slijpen van mijn zagen, en dat is een beetje uit de hand gelopen. Ik heb namelijk nogal wat handzagen:

I might have too many saw. But I sharpened them all over the last two weeks.

Het zijn allemaal ouderwetse zagen, de meeste van voor de oorlog toen een handzaag nog de basis van het timmervak was, en er dus nog echt goede zagen gemaakt werden. Tot nu toe gebruikte ik ze zoals ik ze had gevonden. Ik had er een paar laten slijpen bij een slijperij in Leiden. Maar ik kwam er achter dat die helemaal niet slijpt, hij ponst nieuwe tandjes in het blad. Hele mooie tandjes die dus niet scherp zijn. Zagen slijpen doe je met een driehoeks vijltje, tandje voor tandje. Dat is best een hele klus en ook een kunst die je even moet leren. Op woodworking.nl zag ik dat Caspar Labarre dat best wilde leren, dus heb ik me snel ingeschreven voor een spoedcursus zagen slijpen. Leerzaam en aan te bevelen.

Sindsdien ben ik dus in de ban van de zaag. Zelfs zo erg dat ik een bouwmarktzaagje omgebouwd heb naar een echte zaag. Van dit:

Changed this...

Naar dit:

...into this.