Half blinde zwaluw staarten

Het hele zwaluwstaarten verhaal begon een beetje op mijn zenuwen te werken, maar ik ben er nu doorheen! Soms is het moeilijk om enthousiast te blijven. Toch ben ik blij het gedaan te hebben. Ik ben zeker nog geen perfect zwaluwstaarten maker, maar ik heb er wel veel van geleerd.

Enfin. De laatste serie zijn voor de besteklades. Dit zijn binnenlades die normaal niet zichtbaar zijn, maar pas te voorschijn komen als je de grote la eronder opentrekt. Hier wil ik een gesloten voorfront hebben, waar dus niet de staart van het zijpaneel zichtbaar is. Daarvoor heb je de half blinde zwaluwstaart. Een plaatje ter verduidelijking:

Je kijkt hier tegen de zijkant aan. De voorkant van de lade is dus een gesloten plank. Het was wel even een andere manier van werken. De staarten blijven hetzelfde, alleen een stukje korter. De nesten waar ze in vallen zijn anders. Die zijn niet doorgaand, kost dus wat meer moeite om netjes uit te hakken. Hier zie je zo'n rijtje nesten, met daarachter de gewone doorgaande nesten.

Eerst zaag je de zijkant van de nesten. Je kan natuurlijk niet doorgaand zagen, alleen een schuin driehoekje. De diepe hoek van de nesten bereik je dus niet met de zaag. Omdat dat lastig is, is er een truc om daar toch het hout te snijden. Je slaat er gewoon een scherp geslepen staalplaatje in. De klem om te voorkomen dat je het hout splijt.

En daarna weer uithakken met de beitel. Het is hier ook weer lastig om echt helemaal in het hoekje te komen. Daar heb je hele mooie vissestaart vormige beitels voor, maar die heb ik niet. Ik snij de laatste houtvezels in de hoek dan maar met een stanleymes weg.

Al dat zagen en hakken heeft een mooie voorraad opgeleverd. Nu nog even alles in elkaar lijmen, opknappen, foutjes wegwerken en dan nadenken hoe ik ze ga beitsen of verven.

Video's

Op den duur wordt het wel een beetje veel van het zelfde. Ik heb nu 6 lades klaar, wat betreft het zagen en hakken van de zwaluwstaarten. Om wat afwisseling te krijgen heb ik maar een paar videootjes gemaakt. In de categorie, funniest homevideos:

Het markeren van de zwaluwstaarten. Ik leg de zijkant op de plank die de voorkant gaat worden. De zijkant is al gedaan, dus daar kan ik nu de exacte positie van overnemen. Gewoon met een mesje:

Daarna worden ze dus uitgezaagd. Met het mooie zaagje van Veritas, die het heel goed doet, maar best hard moet werken in dit harde hout.

En vervolgens alles uithakken wat in de weg zit. Eerst zorg ik dat de basislijn goed gedefinieerd wordt zachtjes te tikken en daarna een klein driehoekje weg te steken. Dat nog een paar keer herhalen tot je al een paar mm diep zit. Dan de plank omdraaien en hetzelfde van de andere kant. Als de basislijn er goed in zit wordt het echt hakken, zo hard mogelijk om zo snel het afval weg te werken. Op de video ziet het er nog best makkelijk uit, maar het lijkt wel of je op een steen staat te bikken.

En als alle staarten en nesten klaar zijn ziet het er zo uit, niet perfect mar voor een keukenlade heel aardig.

Zwaluwstaarten

Het idee was dat ik door het maken van heel veel zwaluwstaarten er vanzelf heel handig en heel snel in zou worden. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd....  Oorzaak is voor een deel te zoeken in de houtkeuze die ik voor deze lades heb gemaakt. De voor en achterkanten zijn van Jatoba, een van de hardste houtsoorten die er zijn. De zijkanten zijn van Western red cedar, dat juist ongelofelijk zacht is. Bij het harde hout is het probleem duidelijk, je moet hele goede beitels hebben en heel hard erop slaan. Op zich is dat nog wel overzichtelijk en goed te doen, alleen een beetje tijdrovend. Mijn nieuwe japanse beitels zijn onmisbaar hiervoor. Na alle nesten in een hoek van een lade uitgehakt te hebben (dat zijn er 4 bij de grootste lades) is de beitel nog gewoon scherp en ziet er prima uit. Voor de zekerheid haal ik hem dan even over de fijnste slijpsteen om hem weer optimaal te wetten voor de volgende ronde. Als je namelijk te lang doorgaat met hakken zonder tussendoor te wetten is de kans groot dat je een keer een hele hap uit de beitel breekt. Dat is me bij de eerste lade gebeurd en betekend dan een lange sessie op de slijpstenen om hem weer scherp te krijgen.


Het grootste probleem heb ik met het hele zachte western red cedar. Dat is zo zacht dat het haast niet te snijden is, het hout geeft gewoon mee en scheurt dan op een onverwachte plek. Gevolg zijn grote gaten in het hout.

In deze foto zie je (eventueel even aanklikken om hem te vergroten) in het bovenste plankje de grote gaten in het kops hout tussen de zwaluwstaarten. Het onderste plankje is al veel beter. Deze schade is uiteindelijk niet zichtbaar, maar het lijkt me niet bevordelijk voor de sterkte van de verbinding. En het werkt ook niet lekker als het hout onder je handen verkruimelt.

De beste methode tot nu toe is een beitel die ik in hele scherpe hoek van ongeveer 15 graden heb geslepen. Normaal is zo'n 25-30 graden en de beitels voor het harde jatoba heb ik zelfs in 35 graden geslepen om de standtijd te verbeteren. Met 15 graden en vers geslepen gaat het heel  goed. Helaas is de overlevings tijd dan ook te meten in seconden ipv minuten. Ik besteed dus meer tijd met slijpen dan met hakken!

Nu moet ik gewoon regelmatig doorgaan. 3 lades zijn af, van de volgende 3 zijn de zijkanten al klaar.

Update

Hoog tijd voor een blog update. Er is veel gebeurd in de werkplaats, maar ik heb geen tijd genomen om het ordelijk te documenteren.

Ten eerste is het knikkerschilderij klaar.

Nog een plaatje van de verbinding

Dat hebbende uit de weg geruimd, heb ik met zwager Menno een begin gemaakt met zijn eetkamertafel. Het wordt een nogal modern geval die hij een keer in een winkel gezien heeft. Daarvoor hebben we essen planken gehaald en dit keer maar op maat laten schaven. Van het weekend hebben we alle planken op maat gezaagd en is Menno gaan schuren. To be continued.

Tenslotte ben ik eindelijk begonnen om de zwaluwstaarten voor de lades te produceren. Twee lades zijn klaar, de rest is onderweg. Dit verdient wel een aparte blog.

Schilderijlijstje

Er moest weer even een klusje tussendoor. Anja heeft een kunstwerk in gedachten en daarvoor moet even een schilderijlijst gemaakt worden. Nou had ik nog een mooi stukje appelhout liggen, zo van de boom, dus eerst even in handzame brokken zagen.

Omdat een kromme plank nogal wiebelig is op de zaagtafel, maar even een handzaag gepakt om hem in tweeen te splitsen. Dat viel nogal mee. Het is 5cm dik en ongeveer 1 meter lang, maar ik was er in krap 10 minuten doorheen. Je moet er gewoon geen race van maken.

Al het hout verder op de vlakvandiktebank bewerkt en met de freesmachine de groeven gemaakt voor het glas ed. Dan de verstek verbindingen met de handzaag en de beitel gemaakt. Ik heb dit keer tweekomponenten lijm gebruikt omdat dat een lekker lange verwerkingstijd heeft waarin je rustig alles kunt positioneren en klemmen.

Op de hoeken zijn tijdelijk blokjes gelijmd om de verstekverbindingen goed te kunnen klemmen. En nu wachten tot de lijm droog is.

Het hout voor de lades

Het lijkt er natuurlijk op dat ik helemaal niks meer doe, maar ik ben zo druk bezig dat ik geen tijd meer heb om op mijn blog te schrijven. Ook een excuus natuurlijk.

So, what's up? Ik ben dus druk bezig om het hout voor de lades op maat te maken. Voor de voor en achterkant van de ladebakken gebruik ik jatoba. Een keiharde houtsoort. Hiervan had ik een flinke stapel ooit eens gratis gekregen. Persoonlijk vind ik het niet zulk mooi hout, dus dit was een mooie gelegenheid om wat te gebruiken in een toepassing die toch niet in het zicht valt. Maar omdat de planken zo krom en gescheurd waren viel het niet mee om voldoende hout te scoren. Voor de zijkanten ben ik toen op zoek gegaan naar een wat makkelijker en zachter hout dat wel mooi stabiel is. Dat heb ik gevonden in de vorm van western red cedar. Dit is juist weer een heel zachte houtsoort. Omdat het wat erg kwetsbaar leek besloot ik de bovenrand te versterken met een stripje jatoba. De planken zijn ook niet al te breed dus ik heb wat planken aan elkaar moeten lijmen om voldoende breedte te krijgen.

Mijn oude lijmpers was helaas ombruikbaar geworden. Die was helemaal krom getrokken. Spaanplaat is toch niet zo vormvast als wel eens beweerd wordt. Snel dus maar iets nieuws in elkaar geflanst:

Lekker bij het kacheltje, want om te lijmen mag het niet al te koud zijn. Het is een simpele stuk spaanplaat. Aan twee kanten zit een aluminium balkje geschroefd. Eentje daarvan heeft de schroeven waarmee ik de persdruk lever. Dan het werkstuk, plat geduwd op het spaanplaat met wat balken en lijmklemmen en dan nog wat opvul latjes. Het werkt best goed, maar langzaam maar zeker werken de schroeven van de alu balkjes zich los in het spaanplaat. Ik heb het uiteindelijk net gered om alle lijmverbindingen te maken. Daarna mag hij weer de vuilnisbak in.

Ondertussen het verschillende hout op maat geschaafd en glad gemaakt. Deels doe ik dat op de vlak vandikte bank, maar die laat niet altijd al te mooi resultaat zien, dus doe ik het laatste laagje met de hand. Dat levert dan een mooi stilleven op in de blokhut waar de werkbank staat.

Even een kapzaag maken.

Even tussendoor. Op mijn wensenlijstje stond al lange tijd een mooie grote kapzaag. Niet dat ik die direct nodig heb, meer een kwestie van "willen hebben". Ik had in de zomer al een plaat verenstaal geregeld en een grote plank appelhout gekocht (appel is de klassieke keus voor zaaghandvaten). Het probleem was nog om een mooie stevige messing rug te maken. Gelukkig was collega Arie bereid om me daarmee te helpen. Dat schept natuurlijk ook een verplichting, dus ik heb de hele keuken even opzij gezet en heb me op de zagenbouw gestort.

Hier is de messingrug na schuren en polijsten en twee zaagschroeven op de draaibank gemaakt.

In het zaagblad moesten natuurlijk tandjes gevijld en gescherpt worden.

En vervolgens het handvat maken. Dat bleek nog vies tegen te vallen. De eerste is mislukt, daar zaten teveel foutjes in. De tweede is gelukkig beter gelukt. Nadat de vorm ruw gezaagd en geboord is, moet de zaagblad gleuf gemaakt worden, een zenuwen klus, want hij zit snel scheef.

En daarna raspen, vijlen en schuren tot je een ons weegt.

En dit is het uiteindelijke resultaat.

En hij doet het ook nog.